بازار املاک / خانه‌به‌دوشی مدرن

خانه‌به‌دوشی مدرن

در شهری که اجاره از دستمزد جلو زده و زندگی برای بسیاری از اجاره‌نشین‌ها به تجربه‌ای موقت، ناپایدار و بی‌قصه تبدیل شده است.

 کلان شهر تهران، امروز بیش از هر زمان دیگری در تلاقی رشد و فرسایش ایستاده است؛ 

از نفس تنگی آسمان و قفل ترافیک گرفته تا بحران مسکن و فرسودگی زیرساخت ها. 

تهرانی که روزگاری نماد امید و پیشرفت بود، حالا زیر فشار جمعیت، آلودگی و تصمیمات متناقض هر روز با چالش تازه ای روبه رو می شود.

گزارش پیش رو به اجاره نشینی در تهران، عوامل و راهکارهای آن پرداخته است.

قرارداد که تموم میشه، اجاره این قدر میره بالا

هر سال، پیش از آن که تابستان برسد، اضطراب به خانه های اجاره ای تهران می خزد. 

نه با صدای زنگ و نه با نامه رسمی بلکه با یک جمله ساده از زبان صاحبخانه: قرارداد که تموم میشه، اجاره این قدر میره بالا. 

از همان لحظه، خانه دیگر خانه نیست. مترها کوچک تر می شوند، دیوارها تنگ تر و آینده مبهم تر.

مستأجران تهران دیگر فقط دنبال سقف نیستند؛ دنبال جایی اند که بتوانند یک سال دیگر بمانند . 

ماندن، حالا بزرگ ترین خواسته است؛ نه بهتر شدن، نه خانه دار شدن، فقط ماندن و دوام آوردن.

 در شهری که اجاره هر سال از دستمزد جلو می زند، زندگی به مجموعه ای از حساب وکتاب های اضطراری تبدیل شده است: کدام هزینه را حذف کنیم؟ از کجا بزنیم؟ مدرسه، درمان، غذا یا کرایه خانه؟

بحران اجاره مسکن در تهران، یک عدد در جدول های آماری نیست؛ تجربه ای روزمره از ترسِ جابه جایی، بی ثباتی و فرسایش روانی است. 

غصه بی قصه شدن هاست؛ دل کندن از خانه ای که تازه داشتند به آن خو می گرفتند و حالا باید رهایش کنند.

دستمزد کجا و اجاره مسکن کجا؟

طبق آمارهای رسمی، تورم اجاره مسکن در سال 1404 به حدود 36 تا 37 درصد رسیده است؛ 

رقمی که در استان تهران در برخی مقاطع حتی بالاتر ثبت شده است. این در حالی است که رشد دستمزدها، فاصله ای معنادار با این عدد دارد. به زبان ساده، هر سال سهم بیشتری از درآمد خانوار صرف اجاره می شود و چیز کمتری برای زندگی باقی می ماند یا عملا چیزی نمی ماند.

میانگین اجاره یک واحد مسکونی در تهران به حدود 50 میلیون تومان در ماه رسیده است؛ عددی که برای بسیاری از خانوارها، معادل کل یا بخش عمده درآمد ماهانه است. 

اینجاست که مسکن از نیاز اولیه به بحران دائمی تبدیل می شود. مستأجران دیگر برای بهتر زندگی کردن برنامه نمی ریزند؛ برای دوام آوردن برنامه می ریزند.

در شمال تهران، اجاره ها چنان بالا رفته که حتی طبقه متوسطِ روبه بالا نیز از بازار رانده می شوند. در مرکز شهر، مستأجران به واحدهای قدیمی، کوچک و کم نور عقب نشینی کرده اند. 

در جنوب، هرچند اجاره پایین تر است اما این ارزانی اغلب به بهای کیفیت زندگی تمام می شود: تراکم بالا، دسترسی محدود به خدمات شهری و فرسودگی بافت و حالا تهران بی سروصدا دارد جمعیتش را جابه جا می کند.

مستأجر؛ شهروندی با چمدان آماده

برای مستأجر تهرانی، خانه دیگر نقطه ثبات نیست؛ ایستگاهی موقت است. 

هر قرارداد یک ساله با سایه سنگین سال بعد امضا می شود. بسیاری از خانواده ها حتی پیش از پایان قرارداد به فکر رفتن می افتند نه از سر انتخاب، بلکه از ترسِ ناتوانی در پرداخت اجاره جدید.

اسباب کشی های پیاپی، بخشی از زندگی عادی شده است. تغییر محله، تغییر مدرسه، دور شدن از محل کار و هزینه هایی که هیچ وقت در محاسبات رسمی دیده نمی شوند. 

این جابه جایی ها فقط جسمی نیست؛ روان آدم ها را هم جابه جا می کند. حس تعلق به محله، به همسایه و به شهر هر بار کمرنگ تر می شود.

در این میان، فشار اصلی بر دوش طبقه ای است که نه آن قدر فقیر است که مشمول حمایت های حداقلی شود، نه آن قدر مرفه که از بحران عبور کند: 

طبقه متوسط شهری. همان طبقه ای که ستون فقرات تهران بود و حالا آرام آرام در حال فرسایش است.

سیاست هایی که به خانه ها نرسیدند

در سال های اخیر، سیاست گذار بارها از کنترل بازار اجاره سخن گفته است؛ از تعیین سقف افزایش اجاره تا ثبت قراردادها و وعده ساخت مسکن. اما بازار اجاره، مسیر خودش را رفته است. 

سقف های تعیین شده در بسیاری از موارد یا دور زده شده اند یا اصلاً اجرا نشده اند. نظارت ناکافی، کمبود عرضه مسکن اجاره ای و نگاه سرمایه ای به مسکن، عملاً دست سیاست را بسته است.

تا زمانی که مسکن سودآورترین محل حفظ ارزش پول باشد و عرضه متناسب با تقاضا رشد نکند، فشار از دوش مستأجر برداشته نخواهد شد. 

نتیجه، بازاری است که نه به بخش نامه پاسخ می دهد و نه به توان مردم. بازاری که در آن، قدرت چانه زنی مستأجر تقریباً صفر است.

بحران اجاره مسکن روان جامعه را نشانه می گیرد

بحران اجاره مسکن، فقط مسئله پول نیست. مسئله روان، امنیت و آینده است. خانواده ای که هر سال در آستانه جابه جایی است، نمی تواند برای آینده برنامه ریزی کند. 

کودکی که هر دو سال مدرسه اش عوض می شود، هزینه ای می پردازد که در هیچ جدول آماری نمی آید. شهری که ساکنانش مدام در حال رفتن اند، انسجام اجتماعی اش را از دست می دهد.

نسلی در حال شکل گیری است که برایش خانه دار شدن رؤیایی دور از دسترس است و حتی اجاره نشینیِ پایدار هم به آرزو بدل شده است. 

این نسل با احساس بی ثباتی بزرگ می شود؛ احساسی که فقط اقتصادی نیست، عمیقاً اجتماعی و روانی است.

تهران امروز بر شانه های مستاجرانش ایستاده است آنهایی که هر سال خمیده تر می شود و پرسش این است در این شهر چه کسانی هنوز حق ماندن دارند؟

بحران اجاره مسکن در تهران پیش از هر چیز نتیجه کمبود عرضه و تبدیل مسکن به کالای سرمایه ای است. 

تا زمانی که ساخت وساز به جای پاسخ به نیاز مصرفی خانوارها، تابع سود سرمایه باشد، فشار از دوش مستأجر برداشته نمی شود. 

اقتصاددان ها تأکید می کنند افزایش واقعی عرضه مسکن اجاره ای، به ویژه از مسیر مسکن استیجاری و واحدهای کوچک و میان متراژ، تنها راه مهار پایدار بازار است؛ 

سیاستی که بدون مشارکت دولت و مشوق های مشخص برای بخش خصوصی عملاً شکل نمی گیرد.

از سوی دیگر، تجربه سال های اخیر نشان داده کنترل دستوری اجاره بها، بدون تقویت قدرت پرداخت مستأجران کارایی محدودی دارد.

 راهکار مؤثرتر، حمایت مستقیم از اجاره نشین هاست؛ از پرداخت یارانه هدفمند اجاره و وام های ودیعه قابل دسترس گرفته تا تشویق قراردادهای بلندمدت که امنیت سکونت را افزایش دهد. 

به باور کارشناسان، بازار اجاره زمانی آرام می شود که مستأجر فقط نگران تمدید قرارداد نباشد بلکه بتواند هزینه مسکن را در افق چندساله پیش بینی کند.

در نهایت، بحران اجاره مسکن جدا از بحران دستمزد و تمرکز شدید امکانات در تهران نیست. 

تا وقتی درآمدها از تورم مسکن عقب می مانند و فرصت های شغلی و خدمات شهری در پایتخت متمرکز است، جابه جایی اجباری مستأجران ادامه خواهد داشت. 

حل مسئله اجاره نیازمند نگاهی فراتر از بازار مسکن است؛ نگاهی که حق ماندن در شهر را به رسمیت بشناسد و مسکن را نه ابزار حفظ سرمایه، بلکه بخشی از امنیت اجتماعی بداند.

معاملات مسکن داغ‌تر می‌شود؟

در آذرماه تقاضای خرید اوراق تسهیلات مسکن رشد ۲۰ درصدی داشته است . که می‌تواند نشان‌گر تداوم افزایش تقاضای مصرفی برای خرید ملک باشد. بررسی معاملات اوراق تسهیلات مسکن دید مناسبی نسبت به میزان تقاضا در بازار مسکن می‌دهد. بررسی‌های فردای اقتصاد نشان می‌دهد که در آذرماه برای سومین ماه پیاپی شاهد افزایش تقاضا برای خرید تسه‌ها بودیم.

بهترین خانۀ جایزه ریبا ۲۰۲۲ معرفی شد

پروژه «خانه سرخ» عنوان بهترین خانه سال ۲۰۲۲ جایزه معماری سلطنتی بریتانیا را کسب کرد. موسسه سلطنتی معماران بریتانیایی (RIBA) «خانه سرخ» را که دیوید کوهن طراحی کرده، برنده جایزه ریبا ۲۰۲۲ اعلام کرد. این خانه خانوادگی دو طبقه در مناطق روستایی جنوب غربی انگلستان واقع شده

بازار مسکن شب عید

سه شاهد آماری و مستند در بازار معاملات مسکن می‌ گوید، این شب عید با همه خریدهای شب عید دوره‌ های گذشته تفاوت دارد. در ماه‌های بهمن و اسفند سال گذشته – دست کم از سال ۹۵ تا ۹۹- نبض معاملات خرید آپارتمان در تهران یکی از سه فاز «نرمال»، «هیجان مثبت» یا «کما» (هیجان منفی) را تجربه کرده است؛ به‌طوری‌که در شرایط طبیعی – فاز اول- خریدها در بیشترین حجم ممکن قرار داشت. الان اما شرایط بازار ملک فاز «میانه» را تجربه می‌کند. ارقام مربوط به حجم معاملات و تورم زمستانی ملک این فاز را توضیح می‌دهد.

دولت بی برنامه و خواب زمستانی دولتمردان

تمایل مالکان به گرفتن اجاره‌های سنگین به جای رهن کامل همزمان با کاهش روزافزون ارزش پولی ملی در حالی صاحبان خانه این روزها به دنبال گرفتن اجاره‌های نجومی به جای رهن کامل واحد‌ مسکونی خود هستند. که عضو هیئت مدیره اتحادیه مشاوران املاک کشور هشدار داد که اگر جلوی موج بحران افزایش اجاره مسکن گرفته نشود، تهدید جدی متوجه بیشتر مستاجران کشور خواهد شد.

بهترین راهکار جبران کمبود زمین

معاون وزیر راه و شهرسازی: در شهرهای شمالی که با مشکل کمبود زمین در مراکز شهرها مواجه هستند، بهترین گزینه جبران کمبودها ساخت وساز در بافت فرسوده است. اگر ساخت و سازها را به سمت بافت فرسوده هدایت کنیم با یک تیر چند هدف حاصل می‌شود؛ ساخت و ساز در بافت فرسوده در شهرهای شمالی که با مشکل کمبود زمین در مراکز شهرها مواجه هستند گزینه مناسبی است.

خانه بخریم یا صبر کنیم؟

در فضای کلی اگر کسی امکان خرید مسکن دارد باید نیاز مصرفی خود را تامین کند و آن را به تعویق نیندازد. مرکز آمار ایران، تورم بازار مسکن تهران در آبان‌ماه ۱۴۰۱ حدود ۵ درصد بیشتر شد. در آبان‌ماه امسال قیمت مسکن در همه شاخص‌های تورم ماهانه، نقطه‌ای و سالانه با افزایش همراه شد. بر این اساس، متوسط وزنی و حسابی قیمت آپارتمان‌های مسکونی در شهر تهران در ماهی که گذشت، به ترتیب ۴۷ میلیون و ۹۳۸ هزار تومان و ۴۶ میلیون و ۱۶ هزار تومان بود.

وام نوسازی مسکن در یزد

در طرح بازآفرینی شهری ۱۵۰ میلیون تومان تسهیلات با سود صفر درصد و ۲۰۰ میلیون تومان دیگر با سود ۱۸ درصد به متقاضیان پرداخت می‌شود. طرح بازآفرینی شهری به در سه محور تکمیل زیرساخت‌های شهری تکمیل طرح‌های خدماتی روبنایی و تکمیل و نوسازی مسکن به دنبال افزایش کیفیت زندگی مردم در مناطق کمتر برخوردار شهری اجرایی می‌شود.

صدور ۲۰ هزار پروانه ساخت در سال آینده

معاون شهرسازی و معماری شهرداری تهران گفت: ما می‌خواهیم صدور پروانه ساخت را از ۵ هزار به ۱۰ هزار فقره در سال جاری و سال آینده نیز به ۲۰ هزار فقره افزایش دهیم. در خصوص "تبصره دوم اصلاحیه نحوه اخذ مطالبات حوزه شهرسازی شهرداری تهران" با بیان اینکه استفساریه برای تکمیل لایحه بوده است

یک چهارم سكونت گاه های بافت فرسوده است

براساس آخرین آمار و شاخص‌های مصوب شورای عالی معماری و شهرسازی در حدود یک چهارم سطح کشور را بافت‌های فرسوده و سکونتگاه‌های غیررسمی تشکیل داده است که جمیعتی بالغ بر ۲۲ میلیون نفر را در این بافت‌ها ساکن هستند.یک چهارم سكونت گاه هاي كشور در بافت های فرسوده

احداث واحدهای تخریب شده در زلزله

ارومیه - فرماندار خوی گفت:بیش از ۵۰ درصد واحدهای مسکونی تخریب شده در مناطق زلزله زده شهرستان خوی ساخته شده است. عصر دوشنبه در بازدید از روند بازسازی مناطق زلزله زده خوی در حال پی کنی این روستاها به اتمام رسیده و۳۸۰و احد در مرحله اجرای عملیات بتن ریزی ۲۹۰ واحد در مرحله اسکلت بندی بندی دارند و پوشش سقف ۱۰۰ واحد نیز به اتمام رسیده است.

تعمیر و مرمت ۱۶۰ واحد مسکونی در زنجان

تعمیر و مرمت ۷۲ باب منزل مسکونی انجام‌شده است ۱۶۰ باب هم در ذیل تفاهم‌نامه منعقده ساخته خواهد شد. در جلسه شورای هم‌اندیشی گروه‌های جهادی که در محل کمیته امداد استان برگزار شد

انفجار گاز در یک مجتمع مسکونی

انفجار مهیب گاز شهری در یک مجتمع مسکونی ۵ طبقه، خسارت های هنگفتی را به بار آورد و طبقه همکف این ساختمان را ویران کرد. این حادثه دلهره آور صبح روز گذشته در بولوار شهید مطهری مشهد هنگامی رخ داد که صدای وحشتناک ناشی از انفجار در ساختمان ، اهالی محل را از منازل بیرون کشید.

راه کاهش قیمت تمام شده مسکن

با عرضه محصولات و کالاهای مختلف در بورس کالا (از جمله مصالح ساختمانی) می‌توان هزینه های توزیع را کاهش داد. علی اصغر ضیاچی، کارشناس بازار سهام با اشاره به عرضه خودرو در بورس کالا فرآیند بورس کالا به حذف قیمت‌گذاری دستوری و کشف قیمت بر اساس مکانیزم عرضه و تقاضا کمک می‌کند. عرضه خودرو در بورس کالا، خودروسازان امکان فروش محصول با قیمت بالاتر را دارند و صد البته که این اقدام به نفع شرکت‌ها است و فروش خودرو خارج از بورس کالا هیچ منطقی ندارد.

بازار مسکن از خواب زمستانه بیدار شد !

پشت پرده افزایش قیمت مسکن تازه‌ترین آمارهای بانک مرکزی نشان می‌دهد قیمت هر متر مربع واحد مسکونی در آبان‌ماه دست‌کم سه میلیون تومان معادل 6.7 درصد افزایش یافته است اگرچه رقم اعلامی تنها ناظر بر متوسط قیمت واحدهای مسکونی معامله‌شده است تمام واقعیت را نشان نمی‌دهد اما به هر روی بیانگر حرکت تورمی بازار مسکن در هشتمین ماه سال است.

رقابت مسکن و دلار

تحرک بازار مسکن در دومین ماه از پاییز امسال در حالی رقم خورد که به دلیل پایان فصل جابه‌جایی انتظار رشد حدود ۷ درصد قیمت‌ها و ۴۸ درصد معاملات دور از ذهن بود؛ اما کارشناسان معتقدند نوسانات نرخ ارز، بخشی از سرمایه‌ها را به منظور محافظت در برابر تورم به سمت بازار ملک سوق داد.

بازار سیمان و عرضه‌ در بورس کالا

بررسی روند معاملات سیمان طی یک ماه گذشته در بورس کالای ایران بیانگر ثبات و آرامش ادامه‌دار این معاملات است. نهم شهریور سال ۱۴۰۰ بود که وزارت صنعت، معدن و تجارت در راستای حمایت از تولیدکنندگان و حذف قیمت‌های کاذب بازار، عرضه کل سیمان کشور در بورس کالای ایران را مصوب کرد.

گزارش تحولات بازار معاملات مسکن

تعداد آپارتمان های مسکونی معامله شده در شهر تهران در آبان ماه سال ۱۴۰۱، به ۸ هزار واحد مسکونی رسید که نسبت به ماه قبل ۴۷.۸ و ماه مشابه سال قبل ۹.۶ درصد افزایش نشان می دهد.

خانه 500 میلیاردی در تهران آگهی شد!

زعفرانیه و نیاوران یکی از گران‌ترین مناطقی هستند که بیشترین آگهی فروش ویلاهای سوپرمیلیاردی و لوکس را به خود اختصاص داده‌اند. در زعفرانیه یک عمارت و ویلای فول امکانات ۲۵۰۰ متری (با قدمت ۳۰ سال) ۵۰۰ میلیارد تومان آگهی شده یعنی متری ۲۰۰ میلیون تومان.

کمبود یونولیت در بازار مسکن

پور حاجت گفت:کمبود یونولیت همچنان در بازار وجود دارد و این موضوع روز به روز بر قیمت مسکن اثرگذارتر می شود. فرشید پور حاجت با تاکید بر کمبود یونولیت در بازار گفت: با وجود پیگیری های صورت گرفته هنوز تغییری در قیمت یونولیت ساختمانی صورت نگرفته است و همچنان قیمت آن نسبت به چند ماه گذشته بیش از ۴۰۰ درصد افزایش یافته است.

سقف بیمه ساختمانی ۳۰ میلیون تومان شد

هیات وزیران به استناد اصل (۱۳۸) قانون اساسی و در اجرای ماده (۲) قانون تأسیس صندوق بیمه همگانی حوادث طبیعی حداکثر تعهد صندوق بیمه حوادث طبیعی ساختمان به ازای هر واحد مسکونی را تعیین کرد.

کلید حل بحران بازار مسکن

ساخت مسکن در سال‌های گذشته ۵۰ درصد کاهش یافت دریافت مالیات املاک، دولت همانند بسیاری از کشور‌های توسعه‌یافته بایستی با یک اهرم مالیاتی مؤثر، سوداگری در بازار مسکن را کاهش داده و بازار مسکن را به سمت مصرفی بودن هدایت کند. گروه اقتصادی خبرگزاری دانشجو، در چند سال اخیر و با رشد مداوم نرخ اجاره و خرید مسکن، تهیه سرپناه برای تمام اقشار جامعه به‌خصوص جوانان در شرف ازدواج به رویا تبدیل شده است.