بازار املاک / حال بازار مسکن چطور است؟

حال بازار مسکن چطور است؟

حال بازار مسکن چطور است؟

موتور اصلی تورم مسکن که خریداران سرمایه‌ای بودند، اکنون تقریباً خاموش شده و این موضوع به رکود سنگین در معاملات مسکن منجر شده است.

حال بازار مسکن چطور است؟

طی چهار دهه گذشته، بازار مسکن در ایران شاهد تغییرات چشمگیر و بی‌سابقه‌ای بوده که تأثیرات عمیقی بر اقتصاد و جامعه ایرانی گذاشته است. 
در کنار بی‌ثباتی اقتصاد کلان، محدودیت‌های شدید اعمال شده از سوی شهرداری‌ها و دولت برای توسعه شهر‌ها و همچنین فقدان ابزار‌هایی همچون مالیات بر ملاکی، سفته‌بازی و سرمایه‌گذاری در بازار زمین و مسکن، عواملی‌اند که به افزایش شدید قیمت‌های مسکن در ایران منجر شده است. 
یکی از موضوعات مهم در حوزه زمین، هزینه‌های زمین در قیمت تمام شده مسکن است. بررسی‌ها نشان می‌دهد در حال حاضر، در مناطق شهری کشور حدود ۴۷ درصد و در استان تهران ۶۳ درصد از قیمت نهایی مسکن به هزینه زمین اختصاص می‌یابد. 
داده‌های تاریخی نشان می‌دهد در سال ۱۳۸۴ سهم زمین از کل هزینه تمام شده ساخت مسکن برای مناطق شهری کشور حدود ۴۳ درصد و این میزان برای استان تهران ۵۴.۴ درصد بوده است. 
در اواخر دهه ۹۰، بازار مسکن ایران با چالش‌های جدی روبه‌رو شد. ریسک‌های غیراقتصادی ناشی از برجام و افزایش نقدینگی، دو عاملی بودند که به رشد نرخ دلار و افزایش قیمت مسکن دامن زدند. 
این افزایش قیمت‌ها به رکورد‌های بی‌سابقه‌ای در تورم مسکن در سال‌های ۹۷ تا ۱۴۰۰ منجر شد. اما از تابستان ۱۴۰۲، اوضاع کمی تغییر کرد. با کاهش ریسک‌های مرتبط با برجام و افت انتظارات تورمی، بازار مسکن شاهد کاهش قیمت‌ها بود.
 این روند در پاییز ادامه یافت، اما در نیمه دوم سال ۱۴۰۲، تنش‌های منطقه‌ای به‌عنوان یک عامل جدید بر بازار تأثیر گذاشت. در سال ۱۴۰۲، خرید‌های سرمایه‌ای در بازار مسکن تهران ادامه یافت و این موضوع باعث افزایش قیمت دلاری مسکن شد. 
در ماه‌هایی که دلار ثبات داشت و انتظارات مثبتی از توافق خارجی وجود داشت، نقدینگی به سمت بازار ملک سرازیر شد، به‌طوری‌که میانگین قیمت دلاری یک مترمربع واحد مسکونی در تهران به ۱۳۵۶ دلار رسید. 
اما در فروردین ۱۴۰۳، با جدا شدن قیمت مسکن از دلار، این رقم به ۱۲۳۰ دلار کاهش یافت. در ماه‌های اخیر، بازار مسکن با تقاضای پایین از سوی خریداران مصرفی و سرمایه‌ای مواجه شده است. 
در این شرایط، انتظاری برای افزایش قیمت وجود ندارد و وضعیت تورم ساخت نیز بر بازار واحد‌های نوساز تأثیر گذاشته است. به‌علاوه، موتور اصلی تورم مسکن که خریداران سرمایه‌ای بودند، اکنون تقریباً خاموش شده و این موضوع به رکود سنگین در معاملات مسکن منجر شده است.

زمین سهامدار نیمی از قیمت مسکن در کشور
بازار مسکن ایران تحت تأثیر عوامل متعددی است که یکی از مهم‌ترین آنها، سهم زمین در قیمت تمام‌شده ساختمان‌هاست. 
بر اساس داده‌های بانک مرکزی ایران، سهم زمین در قیمت تمام‌شده ساختمان‌های آغاز شده توسط بخش خصوصی در کل مناطق شهری کشور، روندی قابل توجه را طی کرده است. 
در این داده‌ها بانک مرکزی ایران جزئیات زیادی از روند ساخت‌وساز، تعداد و کمیت ساخت‌وساز و هزینه‌های ساخت‌وساز برای سال‌های ۱۳۸۵ تا سال ۱۴۰۲ ارائه داده است. طبق این داده‌ها، از سال ۱۳۸۵ سهم زمین در قیمت تمام‌شده مسکن به‌طور پیوسته افزایش یافته است.
 در سال ۱۳۸۵، این سهم در کل کشور ۴۳.۴ درصد بود که در سال‌های ۱۳۹۱ تا ۱۳۹۳ به ۵۱ تا ۵۳ درصد رسید. این افزایش نشان‌دهنده فشار‌های بازار و تقاضای بالای زمین در آن زمان بود. 
در سال‌های ۱۳۹۴ تا ۱۳۹۸، سهم زمین به ۴۸ تا ۴۹ درصد کاهش یافت، اما در سال ۱۳۹۹ دوباره به ۵۲ درصد رسید. در سال ۱۴۰۰، این سهم به ۴۷.۴ درصد کاهش یافت که نشان‌دهنده آرامش نسبی در بازار دلار و جبران جاماندگی رشد قیمت مصالح ساختمانی بود.
 با این حال، در سال‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲، سهم زمین در مناطق شهری کشور به ترتیب به ۴۵ و ۴۷ درصد رسید که نشان‌دهنده افزایش مجدد قیمت زمین و تأثیر آن بر هزینه‌های ساخت‌وساز بود.

سهم ۶۳ درصدی زمین از قیمت تمام شده مسکن تهران
اما در استان تهران این ماجرا به طور عجیبی متفاوت است؛ در استان تهران، سهم زمین در قیمت تمام‌شده مسکن از ۵۴.۴ درصد در سال ۱۳۸۵ به ۶۳ تا ۶۴ درصد در سال‌های ۱۳۹۲ و ۱۳۹۳ افزایش یافت.
 این سهم در سال‌های ۱۳۹۳ تا ۱۳۹۸ به ۵۶ تا ۵۹ درصد کاهش یافت و در سال ۱۳۹۹ به ۶۵.۸ درصد رسید. گفتنی است بیشترین سهم قیمت زمین از قیمت تمام شده مسکن در استان تهران، در سال ۱۳۹۹ رخ داده است.
 در سال ۱۴۰۰، این سهم به ۶۴.۷ درصد رسید، اما در سال ۱۴۰۱ به ۵۸.۸ درصد کاهش یافت. جالب توجه است که در سال ۱۴۰۲ هم این شاخص پس از یک وقفه کوتاه شاهد افزایش هشت درصدی بود و سهم قیمت زمین از قیمت مسکن مجددا به ۶۳ درصد افزایش یافت. 
کارشناسان حوزه مسکن معتقدند که کاهش سهم زمین در هزینه تمام‌شده مسکن در سال ۱۴۰۰ به دلیل آرامش نسبی در بازار دلار و جبران جاماندگی رشد قیمت مصالح ساختمانی بوده است. البته که بررسی‌ها نشان می‌دهد این عوامل در سال ۱۴۰۲ به‌طور معکوس عمل کردند و باعث افزایش قیمت زمین و سهم آن از قیمت کل مسکن شدند.

جهش ۱۱۰ برابری قیمت زمین در تهران در ۱۷ سال اخیر
اضافه پرش قیمت زمین در تهران فقط بالاتر از بازار دارایی‌ها و شاخص‌های مشهور نبوده، بلکه رشد قیمت زمین نسبت به رشد هزینه‌های ساخت‌وساز نیز بسیار قابل تامل است؛ 
چراکه براساس داده‌های بانک مرکزی ایران درحالی قیمت تمام شده زمین در هر یک مترمربع در ساختمان‌های مسکونی شهر تهران با رشد ۱۱۰ برابری از متری ۸۸۰ هزار تومان در سال ۱۳۸۵ به متری به طور میانگین ۵۲ میلیون تومان در سال ۱۴۰۱ و بیش از ۹۵ میلیون تومان در سال ۱۴۰۲ رسیده، این عدد در کل منطق شهری ایران نیز از ۱۶۸ هزار تومان در سال ۸۵ به ۱۶ میلیون‌ونیم در سال ۱۴۰۱ و ۲۴ میلیون‌وهفتصد هزار تومان در سال ۱۴۰۲ افزایش یافته است؛
 یعنی در هجده سال تقریبا ۱۴۷ برابر شده است. از طرف دیگر آمار‌های بانک مرکزی به ما می‌گوید، رشد قیمت زمین ۳.۵ برابر بیشتر از رشد هزینه‌های ساخت‌وساز در ۳۰ سال اخیر بوده است. 
قیمت ساخت نیز در این سال‌ها ۷۰ برابر شده است. داده‌های غیررسمی و اظهارات سازندگان و انبوه‌سازان نشان می‌دهد سال گذشته سال عجیب‌و‌غریبی برای جهش قیمت مسکن و زمین بوده است. 
این موضوع باعث می‌شود اضافه پرش قیمت زمین بسیار بیشتر از رشد هزینه ساخت‌وساز و سایر شاخص‌ها باشد. اما نگاهی به نرخ رشد سالانه هزینه ساخت‌وساز در تهران و رشد قیمت زمین نیز نشان می‌دهد در اغلب سال‌ها پرش قیمت زمین بسیار بیشتر و شدیدتر از رشد‌های هزینه ساخت بوده است. 
به عبارتی، درحالی‌که هزینه ساخت مسکن در تهران نزدیک به نرخ تورم کشور بوده، اما رشد قیمت زمین دارای اضافه پرش قابل‌توجهی بوده است.

  • پیش‌بینی قیمت مسکن در نیمه دوم سال

    پیش‌بینی قیمت مسکن در نیمه دوم سال

    رفتار بازار مسکن نسبت به تغییرات نرخ ارز با بازارهای دیگر تفاوت دارد. فعلا قیمت مسکن پابه‌پای دلار پیش نرفته است

  • کاهش تمایل به سرمایه‌گذاری در بخش مسکن

    کاهش تمایل به سرمایه‌گذاری در بخش مسکن

    طاهرخانی معاون وزیر راه و شهرسازی با اشاره به تأثیر جنگ‌های اخیر بر اقتصاد کشور و بخش مسکن، گفت: مسئله مسکن صرفاً به میزان عرضه مربوط نمی‌شود، بلکه کاهش توان اقتصادی خانوارها، دسترسی مردم به مسکن را دشوارتر کرده است.

  • وام ۳۶۵ میلیونی مستأجران

    وام ۳۶۵ میلیونی مستأجران

    سقف وام ودیعه مسکن مستأجران در تهران به ۳۶۵ میلیون تومان رسیده است؛

  • پاییز «رکودزا» در انتظار بازار مسکن

    پاییز «رکودزا» در انتظار بازار مسکن

    صدای پای پاییز «رکودزا» در شرایطی به گوش فعالان بازار مسکن می‌رسد که افزایش هزینه نهاده‌های ساختمانی، قیمت تمام‌شده ساخت را بالا برده و هم‌زمان افت قدرت خرید، تقاضای مصرفی را محدود کرده است؛

  • سقف ۲۷ درصدی افزایش اجاره‌بها

    سقف ۲۷ درصدی افزایش اجاره‌بها

    در نبود آمار رسمی از بازار مسکن، تصویر روشنی از وضعیت بازار اجاره هم وجود ندارد. داوود بیگی‌نژاد نایب‌رئیس اتحادیه مشاوران املاک درباره وضعیت بازار اجاره می‌گوید تمدید قراردادها التهاب بازار اجاره را کاهش داده و نقل‌وانتقال در این بازار را کمتر کرده است.

  • تداوم رکود معاملات و افزایش گرانی

    تداوم رکود معاملات و افزایش گرانی

    بازار مسکن در حالی با تداوم رکود معاملات مواجه است که رشد هزینه ساخت، کاهش قدرت خرید و تشدید نااطمینانی‌ها از آینده بازار، فاصله قیمت خانه با توان مالی خانوارها را بیشتر کرده است.

  • قیمت دلار و طلا مسکن را گران می‌کنند؟

    قیمت دلار و طلا مسکن را گران می‌کنند؟

    در کوتاه‌مدت ممکن است اثر مستقیمی نداشته باشد، ولی در میان‌مدت به هر حال افزایش قیمت دلار از طریق کانال‌های تورمی که وارد می‌کند،

  • زمان تحویل واحد‌های مسکن ملی

    زمان تحویل واحد‌های مسکن ملی

    وزارت راه و شهرسازی از تحویل ۸۰ هزار واحد مسکونی در دولت چهاردهم خبر داد.

  • بحران بازار مسکن عمیق تر شد

    بحران بازار مسکن عمیق تر شد

    بحران بازار مسکن عمیق تر شد تورم نقطه‌به‌نقطه مسکن در مردادماه به ۳۲.۵ درصد و تورم اجاره‌بها به ۳۱.۸ درصد رسید؛

  • هزینه ساخت مسکن به 60 میلیون تومان رسید

    هزینه ساخت مسکن به 60 میلیون تومان رسید

    افزایش شدید هزینه ساخت مسکن در کنار رشد قیمت زمین و کاهش قدرت خرید خانوارها، رکود بازار مسکن را عمیق‌تر کرده

  • وام مسکن ۲ میلیاردی

    وام مسکن ۲ میلیاردی

    در حالی بازار مسکن شهریورماه در آرامش نسبی به سر می‌برد، افزایش هزینه ساخت، تورم و سیاست‌های دستوری همچنان فشار صعودی بر قیمت‌ها وارد می‌کند.

  • نسبت بازدهی مسکن به دیگر بازارها کاهش یافت

    نسبت بازدهی مسکن به دیگر بازارها کاهش...

    بازدهی مسکن در مقایسه با سایر بازارها کاهش یافته و متوسط قیمت پیشنهادی واحدهای مسکونی در ماه گذشته ۲.۳ درصد افزایش یافته است.

  • آشفتگی در بازار مسکن

    آشفتگی در بازار مسکن

    در 5 سال اخیر یکی از بی سابقه ترین دوره های جهش قیمتی را تجربه کردیم، به طوری که هزینه ساخت مسکن در این بازه زمانی بیش از 1000 درصد افزایش یافته است.

  • عامل اصلی رشد قیمت مسکن و اجاره‌بها

    عامل اصلی رشد قیمت مسکن و اجاره‌بها

    افزایش چندبرابری قیمت مصالح و تجهیزات ساختمانی، یکی از عوامل اصلی رشد هزینه ساخت‌وساز و به تبع آن افزایش قیمت مسکن و اجاره‌بهاست.

  • ثبت نام مسکن استیجاری زوج های جوان

    ثبت نام مسکن استیجاری زوج های جوان

    فرصت ثبت درخواست مسکن استیجاری زوج های جوان برای متقاضیان استان های تهران و خراسان رضوی آغاز شده است؛

  • آغاز پرداخت وام ۴۰۰ میلیون تومانی مسکن

    آغاز پرداخت وام ۴۰۰ میلیون تومانی مسکن

    با تصمیمات اتخاذ شده در شورای‌عالی مسکن، روند بهره‌مندی اقشار کم‌برخوردار از تسهیلات حوزه مسکن شتاب گرفته و آمار متقاضیان دریافت وام در شهرهای جدید با رشد قابل توجهی همراه بوده است.

  • سقف وام مسکن افزایش پیدا کرد

    سقف وام مسکن افزایش پیدا کرد

    با تصمیم هیات عالی بانک مرکزی، سقف وام‌های مسکن از محل اوراق گواهی حق تقدم افزایش یافت.

  • تصمیم جدید دولت برای بازار اجاره

    تصمیم جدید دولت برای بازار اجاره

    بستر ثبت‌نام متقاضیان آماده شده و تلاش می‌کنیم ثبت‌نام مسکن استیجاری را با حداکثر ظرفیت ممکن تا پیش از هفته دولت آغاز کنیم.

  • عرضه مسکن متری از فردا آغاز می‌شود

    عرضه مسکن متری از فردا آغاز می‌شود

    در شرایطی که بخش قابل توجهی از درآمد خانوارها صرف هزینه‌های مسکن می‌شود، شهرداری با اجرای طرح «خانه‌ریز» به دنبال فراهم کردن امکان خرید سهم‌های کوچک از یک ملک مشخص برای شهروندان است.

  • مسکن کشش رشد قیمت دارد؟

    مسکن کشش رشد قیمت دارد؟

    رکود حاکم بر بازار مسکن اگر چه این روزها در حالت نه صلح نه جنگ تا حدودی قابل پذیرش است اما سوال این است که آیا مسکن باز هم کشش رشد قیمت دارد.

  • هزینه ساخت مسکن ۱۱ برابر شد

    هزینه ساخت مسکن ۱۱ برابر شد

    افزایش هزینه مصالح ساختمانی و رشد دستمزد کارگران سبب شده است کف هزینه مسکن دستخوش افزایشی جدی شود.