بازار املاک / بانک‌ها جای مردم خانه خریدند

بانک‌ها جای مردم خانه خریدند

بانک‌ها جای مردم خانه خریدند

سهم پرداخت تسهیلات مسکن از سوی بانک‌ها در سال جاری به سه درصد رسیده است درحالی که دارایی‌های ملکی بانک‌ها نزدیک به ۵۰ درصد است.

نظام تامین مالی مسکن در ایران، دچار یک پارادوکس آشکار است؛ 
از‌ یک‌سو بازار رهنی (تسهیلات بلندمدت خرید خانه) به همراه وام‌های مشارکت در ساخت (تسهیلات ساخت خانه) با «خشکسالی تاریخی» دست‌وپنجه نرم می‌کند، 

اما از سوی دیگر وام‌های مسکن و ساختمان از مسیر فرعی برخی بانک‌ها صرف خرید زمین، ساخت «مال» و احداث انواع برج‌های مسکونی و اداری توسط شرکت‌های زیرمجموعه شبکه‌ بانکی می‌شود.

سهم دارایی‌های منجمد ملکی از کل دارایی‌های برخی بانک‌ها به قدری از سطح متعارف و قانونی تجاوز کرده که آینده‌ای شبیه «بحران بانک اخیرا منحل‌شده»، 

آنها را نیز تهدید می‌کند. نتایج بررسی‌ها نشان می‌دهد، ریشه مشترک «انحراف ملکی شبکه بانکی» و «از کارافتادگی بازار رهنی»، ترکیبی از «سیاست‌های دستوری و ابلاغی» است.

سال گذشته و همچنین بهار امسال، سهم بخش مسکن و ساختمان از کل تسهیلات پرداختی توسط شبکه بانکی کشور به پایین‌ترین میزان تاریخی خود رسید؛ 

پارسال 5‌درصد و امسال 3‌درصد. تا پیش از این و به‌ویژه در دهه 80، حدود یک‌چهارم تا حداقل یک‌پنجم از کل وام‌های بانکی، نصیب بخش مسکن و ساختمان می‌شد. اما در سال‌های اخیر این سهم به نزدیک صفر کاهش پیدا کرده‌است.

قدرت خرید وام مسکن در حال حاضر در کشور حدود 10 تا 12‌درصد است؛ اما این شاخص در کشورهای مختلف جهان حداقل 80‌درصد است.

 در بازار مسکن ایران، حدود 10‌درصد خریداران، از تسهیلات بانکی استفاده می‌کنند. عمق تسهیلات رهنی یا همان تسهیلات مسکن در ایران بسیار کم است؛ 

این شاخص در حال حاضر 7‌درصد و در بهترین حالت حدود 14‌درصد برآورد می‌شود. تعداد وام‌هایی که سالانه در ایران برای مسکن پرداخت می‌شود، یک‌سوم ترکیه و یک‌دهم روسیه و یک‌صدم چین است.

بررسی‌ها مشخص می‌کند، «نرخ سود دستوری» در نقش چکش بالای سر بازار رهنی در ایران باعث شد «شرایط تامین منابع برای اعتباردهی به بخش مسکن و ساختمان» از بین برود. 

قیمت تمام‌شده منابع برای پرداخت تسهیلات بلندمدت در بانک‌ها بالای 30‌درصد اعلام می‌شود، ضمن آنکه تورم امکان تامین منابع و جذب سپرده با سود زیر این رقم را محدود کرده‌است.

بازار ثانویه رهن، با پیوندزنی بازار پول و بازار سرمایه، از طریق انتشار اوراق رهنی به پشتوانه وام‌های مسکن پرداخت‌شده، دارایی‌ بانک‌ها در ردیف «مانده تسهیلات مسکن» را برای بانک‌ها نقد می‌کند. 

اما در ایران به‌خاطر اینکه نرخ سود وام مسکن دستوری تعیین می‌شود، هنگام انتشار اوراق رهنی ناگزیر باید نرخ سود پایین‌تر از نرخ بازارپذیر تعیین شود و عملا بازارپذیر نیست.

طی دست‌کم یک دهه اخیر، برخی بانک‌ها برای در امان ماندن از تبعات «نرخ سود دستوری»، مستقیم و سپس غیرمستقیم، وارد بازار املاک و مستغلات شدند. 

دارایی ملکی برخی بانک‌ها نزدیک به 50‌درصد دارایی‌هایشان را تشکیل می‌دهد. صاحب‌نظران اقتصادی معتقدند، منابعی که می‌توانست در بخش مسکن و ساختمان در اختیار متقاضیان تسهیلات قرار بگیرد، در داخل شبکه بانکی تبدیل به دارایی ملکی منجمد شده‌است.

  • اجاره‌بها از تورم سبقت گرفت

    اجاره‌بها از تورم سبقت گرفت

    بازار اجاره مسکن تهران در آذر ۱۴۰۴ وارد فاز تازه‌ای از بحران شده است؛ داده‌های میدانی نشان می‌دهد میانگین اجاره‌بهای هر متر مربع در پایتخت به بازه بی‌سابقه ۴۵۰ تا ۵۰۰ هزار تومان رسیده؛

  • تغییرات در بازار مسکن ورق بازگشت و تحولات آغاز شد

    تغییرات در بازار مسکن ورق بازگشت و...

    نسبت «قیمت به اجاره مسکن» به‌عنوان یک دماسنج اصلی بازار معاملات آپارتمان‌های تهران، در آخرین به‌روزرسانی این دستگاه سنجش اوضاع، در فاصله بسیار پایین از «نقطه اوج تاریخی» قرار گرفته و حتی از «سطح میانگین تاریخی» هم پایین‌تر آمده‌است؛

  • جزئیات وام ۴۰۰ میلیون تومانی مستأجران

    جزئیات وام ۴۰۰ میلیون تومانی مستأجران

    شرط اصلی بهره‌مندی از این وام، نداشتن سابقه مالکیت مسکن و معرفی توسط نهادهای ذی‌ربط است.

  • واگذاری مسکن اجاره ای دولت به مستاجران

    واگذاری مسکن اجاره ای دولت به مستاجران

    فرزانه صادق، وزیر راه و شهرسازی، نیمه ماه جاری جزئیات طرح «استیجار عمومی» را اعلام کرد.

  • پیش بینی بازار مسکن در زمستان 1404 و سال آینده

    پیش بینی بازار مسکن در زمستان 1404 و...

    احتمالاً میزان افزایش اجاره‌بها نسبت به رشد قیمت مسکن بیشتر خواهد بود.

  • رشد ۶ درصدی قیمت مسکن

    رشد ۶ درصدی قیمت مسکن

    نوروز امسال عامل تعیین‌کننده در بازار مسکن نخواهد بود؛

  • مسکن در یک ماه گذشته ۶ درصد رشد قیمت داشته است

    مسکن در یک ماه گذشته ۶ درصد رشد قیمت...

    جاماندگان بازار ارز به مسکن پناه بردند رکود ادامه دارد.

  • پایان رکود مسکن نزدیک است

    پایان رکود مسکن نزدیک است

    بازار مسکن پس از ماه‌ها رکود، نشانه‌های جدی از تحرک و افزایش تقاضا نشان می‌دهد.

  • نسل Z صاحبخانه می‌شود؟

    نسل Z صاحبخانه می‌شود؟

    بازار مسکن آن‌قدر دور از دسترس نسل زد شده که بسیاری از جوانان دیگر حتی برای خانه‌دار شدن تلاش نمی‌کنند

  • پیش بینی بازار مسکن در سال ۱۴۰۵

    پیش بینی بازار مسکن در سال ۱۴۰۵

    احتمالاً میزان افزایش اجاره‌بها نسبت به رشد قیمت مسکن بیشتر خواهد بود.

  • زمان خرید مسکن رسید

    زمان خرید مسکن رسید

    بازار مسکن ایران در ماه‌های اخیر بیش از هر چیز با دو نشانه متناقض شناخته می‌شود: رکود عمیق در معاملات و تداوم فشار قیمتی.

  • تحلیل اقتصاددان از آینده بازار مسکن در ایران

    تحلیل اقتصاددان از آینده بازار مسکن در...

    قیمت مسکن طی سه هفته گذشته، براساس سطح میانگین، کمتر از یک‌درصد، نسبت به متوسط قیمت آبان، افزایش پیدا کرده، اما معاملات به شکل محسوسی بیشتر شده است.

  • کارمندان صاحب‌خانه می‌شوند؟

    کارمندان صاحب‌خانه می‌شوند؟

    توجه دولت به نیازهای اساسی کارمندان، به‌ویژه در حوزه مسکن، به یکی از مهم‌ترین موضوعات رفاهی و اجتماعی تبدیل شده است؛ اقدامی که می‌تواند نه‌تنها کیفیت زندگی کارکنان را ارتقا دهد، بلکه اعتماد عمومی به سیاست‌های حمایتی دولت را نیز تقویت کند.

  • نقش بی‌اثر وام مسکن در خانه‌دار شدن

    نقش بی‌اثر وام مسکن در خانه‌دار شدن

    اقساط سنگین و بی‌تعهدی بانک‌ها در حوزه مسکن، دوره انتظار خانه‌دار شدن مردم را به حدود ۱۰۰ سال رسانده است.

  • وجود ۲.۶ میلیون واحد مسکونی فرسوده در کشور

    وجود ۲.۶ میلیون واحد مسکونی فرسوده در...

    نوسازی و مقاوم‌سازی این واحد‌ها انتخاب نیست، بلکه یک الزام است، چرا که حدود ۷ میلیون نفر در این بافت‌ها زندگی می‌کنند و در برابر زلزله‌های پنج و شش ریشتری آسیب‌پذیر هستند.

  • زمان ثبت‌نام مسکن استیجاری اعلام شد

    زمان ثبت‌نام مسکن استیجاری اعلام شد

    معاون وزیر راه و شهرسازی با بیان این‌که منابع خرید 10 هزار مسکن استیجاری از طریق فروش یا تهاتر املاک لوکس وزارت راه و شهرسازی تامین می‌شود،

  • وام خرید مسکن توهمی بزرگ

    وام خرید مسکن توهمی بزرگ

    رکود در بازار مسکن با قیمت بالا، تورم و وام‌های ناکافی، ساخت و ساز را متوقف کرده است.

  • عقب‏‏‏‏‌نشینی قیمت مسکن

    عقب‏‏‏‏‌نشینی قیمت مسکن

    هفته‌‌‌‌‌ای که گذشت، قیمت مسکن نه‌تنها از «ثبات نسبی» برخوردار بود که در مقایسه با هفته قبل از آن، سطح قیمت میانگین «فایل‌‌‌‌‌های عرضه‌‌‌‌‌شده به بازار» در تهران ۲‌درصد افت کرد.

  • ۳ عامل اصلی گرانی مسکن در ایران

    ۳ عامل اصلی گرانی مسکن در ایران

    بازار مسکن در پایتخت و کلان‌شهرها همچنان در مسیر افزایش بی‌وقفه قیمت‌ها حرکت می‌کند؛ به‌گونه‌ای که قدرت خرید خانوارهای متوسط با فاصله‌ای چشمگیر از رشد قیمت‌ها عقب مانده و بسیاری از خانواده‌ها ناچارند بیش از نیمی از درآمد ماهانه خود را صرف اجاره یا خرید مسکن کنند.

  • جهش 200 درصدی قیمت مسکن

    جهش 200 درصدی قیمت مسکن

    بر پایه داده های ثبت شده از فایل های مسکونی در چند محله غرب تهران، مقایسه قیمت مسکن در سال های 1400 و 1404 نشان می دهد که نرخ هر متر واحدهای مشابه در این مناطق طی چهار سال با افزایشی بین 170 تا 230 درصد همراه بوده است.

  • وقت خرید خانه است؟

    وقت خرید خانه است؟

    یکی از مشکلات اصلی در بازار مسکن، مربوط به عدم انتشار آمارهای واقعی است. چندین ماه است که دولت از انتشار آمارهای دقیق مسکن خودداری کرده و می‌داند که اگر این آمارها منتشر شوند، قیمت‌ها بسیار کمتر از آنچه که اکنون در بازار وجود دارد خواهد بود.