نابسامانی بازار اجاره و مسکن در ایران به یکی از جدی‌ترین بحران‌های اجتماعی و اقتصادی سال‌های اخیر تبدیل شده است. 

این نابسامانی ریشه در عوامل متعددی دارد، از جمله رکود ساخت‌وساز، کاهش توان خرید مردم، نبود برنامه‌ریزی جامع در حوزه مسکن، تورم فزاینده، و همچنین حضور فزاینده و بی‌ضابطه اتباع خارجی، به‌ویژه مهاجران افغان، که نقش تأثیرگذاری در تشدید فشار بر بازار مسکن ایفا کرده‌اند.

حضور گسترده و رشد جمعیت اتباع افغان در شهرهای ایران، به‌ویژه در حاشیه‌ شهرها و مناطق جنوبی و شرقی تهران، مشهد، کرج، زاهدان، اصفهان و یزد، باعث افزایش قابل‌توجه تقاضا برای واحدهای مسکونی کوچک و ارزان‌قیمت شده است. 

این افزایش تقاضا در شرایطی که عرضه مسکن رشد نکرده یا حتی کاهش یافته، به شکل مستقیم منجر به افزایش اجاره‌بها شده است.

 اگرچه مهاجران افغان نیز تحت فشارهای سیاسی و اقتصادی از کشور خود گریخته‌اند و نیازمند حمایت‌های انسانی‌اند، اما عدم مدیریت صحیح و عدم تعیین سیاست‌های کنترل‌شده برای اسکان آنان، تأثیر منفی و جدی بر بازار مسکن و زندگی روزمره خانواده‌های ایرانی گذاشته است. 

برای مهار این بحران، دولت باید هم‌زمان با بازتعریف سیاست‌های مهاجرتی، نسبت به اصلاح ساختار بازار اجاره، توسعه مسکن ارزان‌قیمت، و تقویت نظارت بر بنگاه‌های معاملاتی اقدام عاجل کند.

ناصر امانی، عضو شورای شهر تهران در تذکر امروز خود در صحن علنی شورای شهر تهران گفت: اکثر املاک محله فرحزاد اسناد مالکیت ندارند. از اکوپارک فرحزاد استقبال نشده است.

ناصر امانی، عضو شورای شهر تهران گفت: بیشتر ساکنان اتباع هستند. مشاغل غیرمجاز زیادی در این محله وجود دارد. رفت و روب و نظافت پسماند محله بسیار مشکل دارد. ساخت و ساز غیرمجاز در این محله افزایش پیدا کرده است

 ناصر امانی در جریان ارائه گزارش محله گردی از محله فرحزاد در منطقه ۲ شهرداری تهران، اظهار کرد: این محله روزی به عنوان یکی از محلات زیبا و چشم نواز بود که با باغات وسیع و طبیعتی بکر تعریف می شد اما پس از مدتی به شرایطی رسید که یک سوم از جمعیت ۳۰ هزار نفری اش را اتباع تشکیل می دهند.

وی افزود: متأسفانه امروز این محله شاهد خروج افراد بومی و ورود اتباع است؛ نمای به هم ریخته ای بدون هیچ ضابطه ای در این محله قابل مشاهده است و بنگاه ماشین و مشاغل صنعتی در حال جایگزینی در این محله است. 

به دلیل عدم ابلاغ طرح تفصیلی و استقرار اصناف بدون مجوز، ساخت و ساز غیرمجاز به شدت رونق گرفته و حتی در زمان حضور ما در محله، شاهد ساخت و ساز غیرمجاز بودیم؛ هرچند شهرداری با این ساخت و ساز مقابله می کند اما به دلیل صعب العبور بودن و کوچه های باریک، امکان نظارت کامل وجود ندارد.

امانی با اعلام اینکه در سال گذشته تنها سه پروانه نوسازی در این محله صادر شده است، خاطرنشان کرد: علیرغم تلاش شهرداری تهران، به دلیل وجود معابر کم عرض و در ارتفاع، وجود مراکز خرید ضایعات، حضور اتباع و فرهنگ موجود در آن، شاهد وضعیت نامناسب رفت و روب محله هستیم و فاضلاب در معابر جریان دارد.

عضو کمیسیون برنامه و بودجه شورای اسلامی شهر تهران همچنین تصریح کرد: محله فرحزاد در منطقه مرفه شهر تهران است اما می بینیم که دپوی پسماند آن مقابل سرای محله صورت می گیرد.

امانی ضمن تقدیر از شهرداری تهران برای ایجاد شبکه فاضلاب در محله، یادآور شد: مشکلی که وجود دارد این است که فاضلاب به شبکه شهری متصل نشده و هنوز در محله جریان دارد.

وی با بیان اینکه املاک محله عمدتاً متعلق به ستاد اجرایی فرمان امام (ره) است، گفت: مردم عمدتاً سند ندارند؛ هرچند در مواردی با پیگیری های صورت گرفته، سندهایی برای آنها صادر شده است و با وجود همکاری های صورت گرفته، تنها ۳۵ سند از سازمان ثبت اسناد اخذ شده و مابقی آن به دلیل مخالفت سازمان منابع طبیعی هنوز سند ندارند.

امانی با بیان اینکه محله دو بوستان دارد که عمده استفاده از محله توسط اتباع صورت می گیرد، یادآور شد: شهرداری روددره فرحزاد را امن و ایمن کرد و چند هزار تن زباله از آن منتقل شد. پیاده راه خوبی در روددره ایجاد شده اما ما این را ندیدیم که مردم در آن حضور داشته باشند؛ 

این محل مدعی دارد و معتقدند که املاک شخصی و باغات آنها در این طرح قرار گرفته است.

وی ادامه داد: شهردار تهران قول داد که هیئتی را مشخص می کند که ادعای مدعیان را بررسی کنند که درست هست یا خیر؟ این موضوع هنوز بلاتکلیف است و عده ای مدعی هستند که روددره از باغ آنها عبور کرده است؛ 

این موضوع باید مورد توجه شهرداری قرار بگیرد تا این طرح عظیم به بهره برداری نهایی برسد.

امانی با اشاره به ترافیک سنگین در محله به دلیل حضور شهروندان و گردشگران در رستوران های موجود، تصریح کرد: میدان مرکزی محله شهید فرحزادی وضعیت خوبی ندارد و تبدیل به پارکینگ شده است. 

در اتفاقی کم نظیر دور میدان به پارکینگ تبدیل شده و زمین موجود در این محله به محل دپوی نخاله تبدیل شده و شهرداری اعلام کرده که در حال تلاش است زمین را برای احداث پارکینگ تملک کند.

عضو کمیسیون برنامه و بودجه شورا با بیان اینکه ۱۲ پلاک در محله امامزاده در طرح شهرداری قرار گرفته است، یادآور شد: برای حل مشکلات ناشی از این موضوع، این املاک باید تملک شود.

وی با بیان اینکه پایین بودن اجاره مسکن در این محله منجر به اسکان گروهی شده است، یادآور شد: حفاری هایی در محله صورت گرفته اما هنوز پر نشده است. دکل های برق فشار قوی منجر به آشفتگی شده که باید قبل از بازنگری طرح تفصیلی این دکل ها تعیین تکلیف شوند.

امانی همچنین تصریح کرد: حمام تاریخی فرحزاد با ۳۰۰ سال قدمت در دستور نوسازی قرار گرفته و اعتباری هم در بودجه سال گذشته برای آن دیده شده بود اما در جای دیگری هزینه شده است.

وی با بیان اینکه همچون اسلام آباد ناچاریم مردم را در املاک معوض اسکان دهیم، یادآور شد: امکان تثبیت ساکنان در محدوده روددره وجود ندارد و با توجه وجود زمین در محله، می توان اسکان ساکنان را مدیریت کرد.

سید احمد علوی رئیس کمیته گردشگری شورای شهر تهران در ادامه این جلسه و در واکنش به گزارش مطروحه با بیان اینکه روددره فرحزاد پس از سالها ساماندهی شد، اظهار کرد: اصلاحیه طرح تفصیلی محله فرحزاد آماده شده است؛ آخرین بحث تعریض خیابان امام زاده داوود بود تا دسترسی گردشگران به امامزاده اصلاح شود و با این اقدام زیرساخت خوبی ایجاد خواهد شد.

علیرضا نادعلی سخنگوی شورای اسلامی شهر تهران نیز گفت: در گذشته وضعیت امنیت محله به هیچ عنوان مناسب نبود؛ بیش از سه سال زمان برد تا فضای روددره فرحزاد به وضعیت کنونی برسد.

وی ادامه داد: اگر جایی خالی بماند، قطعاً دوباره به فضای بی دفاع شهری تبدیل می شود؛ باید برنامه های فرهنگی و اجتماعی در این محدوده پیش بینی شود تا پاکی به سبک اجتماعی نیز مستدام باقی بماند.