بازار املاک / بایدها و نبایدهای ساخت ۴ میلیون واحد مسکن

بایدها و نبایدهای ساخت ۴ میلیون واحد مسکن

بایدها و نبایدهای ساخت ۴ میلیون واحد مسکن

اقشار کم‌درآمد چقدر توانایی خرید این واحدها را دارند مشهد- رئیس‌جمهوری وعده داده است طی چهار سال تعداد چهار میلیون واحد مسکونی احداث خواهد کرد و این موضوع سوژه مورد بحث بازار پیرامون پیش‌نیازهای این وعده بزرگ است.

 گروه استان‌ها: وعده ساخت چهار میلیون مسکن طی چهار سال از سوی رئیس‌جمهوری صادر و قرار است به‌زودی و با آغاز ساخت ۲ میلیون واحد در کشور وارد فاز عملیاتی شود.

متوسط تولید سالانه مسکن در حدود ۸۰۰ هزار تا یک‌میلیون واحد بوده که اکنون به حدود ۳۰۰ هزار واحد کاهش‌یافته است و حالا دولت سیزدهم در نظر دارد تا با اجرای طرح ساخت مسکن چهار میلیون واحدی عقب‌ماندگی بخش مسکن را جبران کند.
 در حال حاضر افزایش قیمت ناشی از عدم تناسب بین عرضه و تقاضا، فشار بی‌سابقه‌ای را بر متقاضیان واقعی مسکن وارد کرده است و لذا این فشارها به‌گونه‌ای است که بسیاری از مردم، دیگر توان ورود به بازار مسکن را ندارند.  و حال این وعده رئیس‌جمهور باری دیگر مانندِ طرح مسکن مهر روزنه‌ای را در دل اقشار کم‌بضاعت ایجاد کرده است که باید به نظاره بنشینیم که آیا این موضوع شدنی است یا خیر؟

به‌منظور واکاوی پیرامون این موضوع با محمود پژوم رئیس هیئت‌مدیره انجمن انبوه‌سازان خراسان ساعتی را به بحث و گفت‌وگو نشستیم که در ذیل می‌خوانید.

* آیا تحقق دستور رئیس‌جمهور مبنی برساخت ۴ میلیون مسکن امکان‌پذیر است؟
ساخت این چهار میلیون برای چهار سال گزارش داده‌شده است و درواقع باید سالی یک‌میلیون واحد ساخته شود.اگر متوسط متراژ این خانه‌ها را ۱۰۰ متر حساب کنیم، عددی سنگین خواهد شد، ولی به نظر من این کار شدنی است .

* ساخت این چهار میلیون واحد چه تبعاتی در بازار ایجاد خواهد کرد؟
اعتقاد من بر این است که طی یک سال اگر این‌ یک میلیون واحد ساخته شود شاهد تورمی غیرقابل‌پیش‌بینی در حوزه مصالح ساختمانی و مسکن خواهیم بود.

بایدها و نبایدهای ساخت ۴ میلیون واحد مسکن | اقشار کم‌درآمد چقدر توانایی خرید این واحد ها را دارند

به‌طور غیرطبیعی مصالح ساختمانی‌ و هم‌چنین دستمزدها افزایش خواهد یافت و لذا امکان دارد حتی تأثیر منفی در ساخت‌وساز واحدها و بخش خصوصی بگذارد زیرا طبق آمار طی سال‌های گذشته و به‌طور متوسط هرسال حدود ۴۰۰ هزار واحدتوسط انبوه‌سازان ، مردم و سایر تشکل‌های دیگر ساخته می‌شود.

ساخت این‌یک میلیون واحد به این معنا است که ۶۰۰ هزار واحد دیگر به این ۴۰۰ هزار واحد که هرسال ساخته می‌شده است، اضافه می‌شود از طرفی تجربه‌های تلخ و شیرین در مسکن مهر داشتیم که با توجه به محدودتر بودن تعداد واحدها اما بازهم به بازار شوک وارد شد.

* آیا پیشنهادی برای جلوگیری از این مشکل‌دارید؟
در حقیقت و از نظر ما احداث سالی ۷۰۰ تا ۷۵۰ هزار واحد متعادل‌تر و منطقی‌تر است در این صورت هم از تورم پیشگیری خواهد شد و از طرفی تأثیر منفی بر روی ساخت‌وساز بخش خصوصی نخواهد داشت.

مسکن مهر با کمک همکاران و اعضای انبوه‌ساز انجام‌شده است و باکیفیت مناسب نیز تحویل داده‌شده است و تجربه‌ای است که باعث می‌شود من به نکات منفی و مثبت این سؤال اشاره‌کنم.

* برای دستیابی به این هدف بزرگ به نظر شما چه پیش‌نیازهایی لازم است؟
عمده‌ترین پیش‌نیاز در این موضوع بحث تأمین زمین مناسب است.اراضی که برای ساخت‌وسازها تعلق می‌گیرد باید برای زیرساخت‌ها دارای موقعیت مناسبی باشد و در ابتدا دارای تأسیسات مناسب زیر بنایی ازجمله تأمین آب ،برق ،فاضلاب ،گاز و جاده‌های قابل‌دسترسی باشد و از مشکلات مسکن مهر درس گرفت.

در قدم‌های بعدی باید حتماً بحث‌های خدمات آموزشی ،بهداشتی ،امنیتی و سایر موارد که جوامع شهری به آن نیاز دارند تعبیه و برای آن برنامه‌ریزی شود.

* در حال حاضر احداث یک مترمربع آپارتمان چقدر هزینه دربر دارد؟
احداث یک مترمربع از هر واحد حدوداً ۶ میلیون تومان  است اما با توجه به این‌که در شهرستان باشد یا در مشهد و غیره قیمت آن متغیر خواهد بود و البته قیمتی که به دست مصرف‌کننده می‌رسد بیشتر است.

بایدها و نبایدهای ساخت ۴ میلیون واحد مسکن | اقشار کم‌درآمد چقدر توانایی خرید این واحد ها را دارند

* با توجه به تورم موجود آیا فکر می‌کنید اقشار بی‌بضاعت واقعاً توان خرید این واحدها را پیدا می‌کنند؟
در حقیقت خانواده‌ای که ماهانه ۵۰ میلیون ریال درآمد دارد با توجه به سهم هر یک از اقلام در سبد خرید این دهک، سهم خرید مسکن ۳۰ درصد است لذا برای خرید یک واحد مسکونی ۷۵ تا ۱۰۰ متری با احتساب متری ۱۰ میلیون تومان هم که محاسبه شود رقمی معادل یک میلیارد تومان می‌شود لذا این خانواده تنها قادر به تأمین ۳۰ درصد از هزینه خرید خانه مزبور به میزان ۳۳۰ میلیون تومان  خواهد بود و باقی این مبلغ باید از سوی دولت در قالب تسهیلات تأمین شود.

* چه باید کرد؟
نکته بسیار مهم در اجرای این طرح همین نکته و تخصیص تسهیلات مناسب با توجه به دهک‌های یک تا پنج و یا پنج به هفت و هشت و به بالا است.در حقیقت این دهک‌ها باید از هم تفکیک شوند و برای هرکدام از آن‌ها بر اساس توانی که این دهک‌ها دارند به همان میزان  تسهیلات پرداخت شود.

از همه مهم‌تر زمان بازپرداخت تسهیلات است که به نظر این‌جانب نباید کمتر از ٣٠ سال باشد و نرخ سود بانکی آن الزاماً بیش از ۵ یا ۶ درصد بیشتر امکان استرداد ندارد.در غیر این صورت با توجه به طویل بودن زمان بازپرداخت اقساط به‌طورقطع، اعداد، بسیار سنگین خواهد شد و برای دهک‌ها وضعیت مناسبی را به دنبال نخواهد داشت .

اگر قیمت تمام‌شده یک واحد ٧۵ متری ۵٠٠ تا ٧٠٠ میلیون تومان باشد دهک‌های پائین جامعه بعید است از ١٠٠ میلیون تومان منابع بیشتری داشته باشند لذا به این معنا است که بانک‌های مسکن و غیره باید حدود ۵٠٠ میلیون وام با سود پایین و بازپرداخت طولانی‌مدت به این‌ افراد تخصیص دهند

به‌عنوان‌مثال اگر قیمت تمام‌شده یک واحد ٧۵ متری ۵٠٠ تا ٧٠٠ میلیون تومان باشد این دهک‌ها بعید است از ١٠٠ میلیون تومان بیشتر داشته باشند. پس به این معنا است که بانک‌های مسکن و غیره باید حدود ۵٠٠ میلیون وام با سود پایین و بازپرداخت طولانی‌مدت به این‌ها تخصیص دهند.

* انبوه‌سازان خراسان چه سهمی در راستای اجرای دستور رئیس‌جمهور می‌توانند ایفا کنند؟
شکی در سهم انبوه‌سازان خراسان و تلاش برای تحقق این اراده در راستای اجرای دستور رئیس‌جمهور نیست و لذا ما آمادگی خود را در این راستا اعلام کردیم .

اما گلایه‌ای که در اینجا محفوظ است آن‌گونه که باید از تجربیات تشکل‌های ساخت مسکن و انبوه‌سازان استفاده‌نشده و دولتمردان با تجارب دولتی تصمیماتی را گرفته‌اند که جای تأسف است که شعار بخش خصوصی داده می‌شود ولی در عمل از تجربیات ارزنده انبوه‌سازان در استان‌های مختلف که به شکل رایگان در اختیار قرار می‌دهند، استفاده نمی‌شود.

بااین‌حال ما با شورای شهر و سازمان راه و شهرسازی جلساتی داشتیم که در شورای مسکن طرح موضوع کردیم و آمادگی خودمان در این امر مهم را اعلام کرده‌ایم.

  • مسکن قابل سکونت

    مسکن قابل سکونت

    معاون بنیاد مسکن در گفتگو با بازار مطرح کرد. متوسط ساخت مسکن قابل سکونت در روستاها متری ۸ میلیون| تضمین نامه وام ۳۵۰ میلیونی در شُرف صدور است جودی، معاون امور مسکن بنیاد مسکن با بیان اینکه متوسط ساخت هر متر مسکن قابل سکونت در روستاها ۸ میلیون تومان است . گفت: تضمین نامه وام ۳۵۰ میلیونی مسکن روستایی در شُرف صدور از سوی سازمان برنامه است.

  • شرایط جدید وام مسکن

    شرایط جدید وام مسکن

    سقف تسهیلات خرید و تعمیر مسکن از محل اوراق ممتاز به‌ازای هر فرزند زیر ۲۰ سال و حداکثر تا ۴ فرزند افزایش یافت.به‌ازای یک فرزند زیر ۲۰ سال سن ۲۵ درصد، دو فرزند زیر ۲۰ سال ۵۰ درصد، سه فرزند زیر ۲۰ سال ۷۵ درصد و ۴ فرزند زیر ۲۰ سال سن ۱۰۰ درصد به سقف تسهیلات خرید و تعمیر مسکن اضافه می‌شود.دوره بازپرداخت تسهیلات موضوع این دستورالعمل در تقسیط به‌روش ساده، به‌ازای هر فرزند زیر ۲۰ سال سن، به‌میزان ۲ سال (در مجموع برای ۵ فرزند و حداکثر تا سقف ده سال) قابل افزایش است.

  •  افزایش ۲۰ % قدرت خرید

    افزایش ۲۰ % قدرت خرید

    دبیرکل کانون عالی انجمن های صنفی کارگران ایران درباره جلسه روز گذشته شورای عالی کار گفت: دربحث مسکن مقرر شد قرارگاه مسکن کارگری ایجاد شود و درحوزه معیشت پیشنهاداتی ارائه شده و در حال بررسی هستیم. هادی ابوی، فعال کارگری درباره آخرین خبر‌های جلسه دیروز شورای عالی کار گفت: محوریت اصلی جلسه بحث کارگری و مباحث مربوط به تأمین اجتماعی بود.بحث مزد دستور کار جلسه نبود. اما در حوزه معیشت پیشنهاداتی مطرح کردیم که اگر پذیرفته شود، شاید حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد قدرت خرید کارگران تقویت شود.

  • افزایش ۴۵% قیمت مصالح ساختمانی

    افزایش ۴۵% قیمت مصالح ساختمانی

    رئیس انبوه سازان سیستان و بلوچستان: گرگان- دادخواه گفت: با توجه افزایش به چند برابری هزینه های ساخت و به سبب دوره طولانی بازگشت سرمایه، ورود به بازار مسکن دیگر به صرفه و صلاح نیست. در سه الی چهار ماه اخیر قیمت انواع مصالح ساختمانی حدود ۴۰ تا ۴۵ درصد افزایش داشته که به طور مستقیم بر نرخ قیمت تمام شده مسکن اثر می گذارد.

  • ساخت ۵۵۰۰ واحد نهضت ملی مسکن

    ساخت ۵۵۰۰ واحد نهضت ملی مسکن

    مدیر راه و شهرسازی جنوب غرب استان تهران از شروع ساخت واحدهای نهضت ملی مسکن به تعداد ۵۵۰۰ واحد در چهار سایت اسلامشهر و رباط کریم خبر داد.مجتبی صادقی مدیر راه و شهرسازی جنوب غرب استان تهران اظهار کرد:

  • رشد ۷۴ % قیمت مسکن

    رشد ۷۴ % قیمت مسکن

    بانک مرکزی پس از حدود یک سال در نهایت امروز سکوت خود را شکست و گزارشی از تحولات بازار مسکن شهر تهران طی مهرماه ۱۴۰۲ منتشر کرد. بر این اساس متوسط قیمت مسکن در تهران به متری ۷۶ میلیون تومان رسیده است که نشان از افزایشی یک درصدی نسبت به شهریورماه دارد. بانک مرکزی بالاخره پس از گذشت حدود ۱۱ ماه، امروز گزارشی از تحولات بازار مسکن شهر تهران منتشر کرد.

  • پنج هزارمین واحد مسکن روستایی

    پنج هزارمین واحد مسکن روستایی

    مدیرکل بنیاد مسکن انقلاب اسلامی استان کردستان از بهره‌برداری از پنج هزارمین واحد مسکونی روستایی با حضور رئیس‌ جمهور خبر داد. سعید رسولی در سنندج، از بهره‌برداری پنج هزارمین واحد مسکونی روستایی با تسهیلات بانکی بدون بهره و کمک‌های بلاعوض در سفر پیش‌روی رئیس‌ جمهور به کردستان خبر داد و اظهار داشت: این واحدها با اعتبار 9 هزار میلیارد ریال آماده شده است.

  • وام مسکن برای خانواده ها

    وام مسکن برای خانواده ها

    سقف تسهیلات خرید و جعاله تعمیر مسکن از محل اوراق ممتاز برای خانواده های دارای فرزند افزایش یافت. طبق اعلام بانک مسکن، در راستای اجرای قانون «حمایت از خانواده و جوانی جمعیت»، سقف تسهیلات خرید و تعمیر مسکن از محل اوراق ممتاز به ازای هر فرزند زیر ۲۰ سال و حداکثر تا چهار فرزند افزایش یافت.به ازای یک فرزند زیر ۲۰ سال سن ۲۵ درصد، دو فرزند زیر ۲۰ سال ۵۰ درصد، سه فرزند زیر ۲۰ سال ۷۵ درصد و چهار فرزند زیر ۲۰ سال سن ۱۰۰ درصد به سقف تسهیلات خرید و تعمیر مسکن اضافه می شود.

  • تازه‌ترین قیمت آپارتمان

    تازه‌ترین قیمت آپارتمان

    واسطه‌های ملکی می‌گویند بازار مسکن در یکی از کم‌رمق‌ترین دوره‌های سال‌های اخیر به سر می‌برد . تعداد معامله‌گران در آن بسیار محدود شده است.واسطه‌های ملکی می‌گویند بازار مسکن در یکی از کم‌رمق‌ترین دوره‌های سال‌های اخیر به سر می‌برد و تعداد معامله‌گران در آن بسیار محدود شده است.

  • ضد و نقیض‌های مسکن ۲۵ م

    ضد و نقیض‌های مسکن ۲۵ م

    پس از انتشار خبر ساخت ۱۸۰۰ واحد ۲۵ متری در تهران، در آخرین اظهارنظر، مدیرکل راه و شهرسازی استان تهران ساخت این واحد‌های مسکونی را تکذیب کرد.با افزایش روزافزون قیمت مسکن، متراژ خانه‌ها روز به روز آب می‌شود. شاید تا همین ۱۰ یا ۱۵ سال پیش بود که وقتی صحبت از خانه‌های ۴۰ یا ۵۰ متری می‌شد. تعبیر «قلک» بر زبان مردم جاری می‌شد. اما امروزه با افزایش سرسام‌آور قیمت مسکن خرید همان قلک‌ها هم برای بیشتر مردم تبدیل به آرزو شده است.در این میان هر دولت برای حل مشکل مسکن مردم به ویژه اقشار کم درآمد..

  • وام مسکن زوجین

    وام مسکن زوجین

    با وام مسکن چند متر خانه می توان خرید؟ واقعیت تلخ درباره وام مسکن در حال حاضر متوسط قیمت مسکن در تهران به حدود ۸۱ میلیون تومان رسیده است. در این شرایط با وام مسکن که در تهران ۹۶۰ میلیون است بخش قابل توجهی از آن به عنوان هزینه خرید اوراق حق تقدم مسکن کسر می شود چند متر مربع خانه می توان خرید؟ وام مسکن در سال 1402 دو برابر شده و در حال حاضر 960 میلیون تومان است. بسیاری از ایرانیان از جمله زوج‌های جوان به دنبال وام مسکن هستند تا از این طریق صاحب خانه شوند.

  • خرید ۱۰ متر مسکن با وام ۹۶۰ م

    خرید ۱۰ متر مسکن با وام ۹۶۰ م

    در حالی متوسط قیمت مسکن در تهران به حدود ۸۱ میلیون تومان رسیده که با وام ۹۶۰ میلیونی مسکن می‌توان حدود ۱۰ متر خانه با احتساب هزینه اوراق خریداری کرد.اواخر خردادماه امسال با مصوبه شورای پول و اعتبار سقف وام خرید مسکن از محل اوراق حق تقدم برای زوجین تهرانی به ۸۰۰ میلیون تومان و با احتساب وام تعمیر (جعاله) به ۹۶۰ میلیون تومان افزایش یافت.در سایر شهر‌ها نیز این وام از ۱۶۰ میلیون تومان به ۳۲۰ میلیون تومان افزایش یافت. برای تهیه این تسهیلات، متقاضی (زوج‌ها) معادل ۲ برابر رقم وام یعنی ۱۹۲۰ برگه اوراق

  • معاملات مسکن ۵۰ %کاهش یافت

    معاملات مسکن ۵۰ %کاهش یافت

    بررسی آمار مرکز آمار ایران نشان می‌دهد معاملات مسکن در شهریور امسال نسبت به شهریور سال گذشته حدود ۵۰ درصد کاهش یافته و متوسط قیمت مسکن به حدود ۸۱ میلیون تومان رسیده است.بررسی آمار مرکز آمار ایران از تحولات بازار مسکن نشان می‌دهد متوسط قیمت هر متر مربع واحد مسکونی در شهر تهران با استناد به اطلاعات سامانه املاک و مستغلات کشور به ۸۰ میلیون و ۸۳۸ هزار و ۷۰۰ تومان رسیده است.

  • متوسط قیمت مسکن

    متوسط قیمت مسکن

    مرکز آمار ایران با اعلام گزارش شاخص و متوسط قیمت آپارتمان‌های مسکونی شهر تهران، به توقف ۸ ماهه انتشار یکی از مهمترین گزارش‌های آماری اقتصادی پایان داد. براساس اعلام این مرکز، متوسط قیمت هر مترمربع واحد مسکونی در تهران در شهریور امسال به ۷۷ میلیون تومان در مترمربع رسیده که ۷۹ درصد نسبت به شهریور پارسال، افزایش از خود نشان می‌دهد.

  • مشاوران املاک ۸۸ میلیارد جریمه شدند!

    مشاوران املاک ۸۸ میلیارد جریمه شدند!

    مدیرکل راه و شهرسازی استان تهران گفت: تاکنون ۱۴۰۰ بنگاه املاک غیرمجاز در شهر‌های استان تهران پلمب شده شده است. حسین جنتی از کاهش ۲۰ درصدی قیمت مسکن خبر داد و یادآور شد: از اردیبهشت امسال در تهران، شهرهای جدید پرند، پردیس و اندیشه و همه شهرهای استان برای ساماندهی 21 هزار مشاور املاک استان از طریق عملیات گشت‌های ساماندهی مشاوران املاک وارد عمل شدیم.

  • تولید مسکن؛ جبر یا اختیار؟

    تولید مسکن؛ جبر یا اختیار؟

    وقتی بازار مسکن راکد می‌شود، سازنده‌های مسکن نیز به‌دلیل عدم‌فروش واحدهای مسکونی خود، دچار مشکلات مالی می‌شوند، چراکه برخی سازنده‌ها منتظر می‌مانند تا پروژه‌هایی که ساخته‌اند، به فروش برسد و سپس اقدام به شروع پروژه جدید کنند.سیدمحمد مرتضوی-کارشناس مسکن در یادداشتی نوشت:از یک‌سو، قانون جهش تولید مسکن تصویب و قرار می‌شود که سالانه یک‌میلیون واحد مسکونی احداث شود و از سوی دیگر، عوارض پروانه ساختمانی افزایش می‌یابد. این اقدام در حقیقت، قوانین مجلس را خنثی می‌کند.

  • به4فرزندیها زمین میدهند!

    به4فرزندیها زمین میدهند!

    مدیرکل راه و شهرسازی استان: خانواده‌های چهار فرزندی قزوین برای گرفتن زمین رایگان تا پایان سال مهلت دارند. حتما باید تا قبل از پایان سال۱۴۰۲ اقدام به ثبت نام کرده باشند. سید علی هاشمی با اعلام این خبر گفت: براساس بند «ح» تبصره ۱۱ قانون بودجه سال ۱۴۰۲، به منظور حمایت از خانواده و تحقق جوانی جمعیت، وزارت راه و شهرسازی مکلف است، یک قطعه زمین یا واحد مسکونی به صورت رایگان در قالب شرایط مندرج در قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت به خانواده‌های دارای چهار فرزند و بیشتر زیر بیست سال اختصاص بدهد.

  • نظارت بر توزیع فولاد و سیمان

    نظارت بر توزیع فولاد و سیمان

    عضو کمیسیون عمران مجلس بر ضرورت تشکیل شبکه نظارت بر توزیع این مصالح از درب کارخانه تا مرحله ساخت تاکید کرد. اقبال شاکری در خصوص موضع وزارت راه و شهرسازی برای خروج سیمان و فولاد از بورس کالا برای تسریع در ساخت و کاهش قیمت تمام شده مسکن با خروج فولاد و سیمان و آهن آلات از بورس کالا موافق هستم، چراکه قیمت رقابتی و تعادل عرضه و تقاضا عرضه نمی‌شد.

  • پیش‌بینی عجیب نماینده مجلس

    پیش‌بینی عجیب نماینده مجلس

    عضو کمیسیون عمران مجلس با بیان اینکه "انتشار آمار تحولات بازار مسکن تاثیری در کسب‌وکار ندارد" گفت: بازار مسکن به سمت تعادل و عدم جهش قیمت مسکن پیش می‌رود. اقبال شاکری در خصوص وضعیت بازار مسکن و ارزیابی از اقدامات دولت و مجلس در این زمینه، اظهار کرد: به‌نظرم بازار مسکن روبه به تعادل و بهتر شدن حرکت می‌کند. با اقدامات تنظیم‌گری وزارت راه و شهرسازی در حوزه نظارت بر خانه‌های خالی، زمین‌های بایر، مشاوران املاک، سایت‌های منتشر کننده آگهی‌های املاک و… به نظرم بازار مسکن به سمت تعادل می‌رود.

  • انواع وام های بانک مسکن

    انواع وام های بانک مسکن

    مهم ترین تسهیلاتی که بانک مسکن به متقاضیان اعطا می کند، وام های کمک هزینه خرید مسکن با شرایط دریافت متفاوت است. همه افراد می توانند، از این وام ها بهره مند شوند و هزینه مورد نیاز برای خرید خانه را تامین کنند. انواع وام های بانک مسکن، انواع مختلفی دارد از جمله وام مسکن جوانان، وام مسکن یکم، وام مسکن با خرید اوراق حق تقدم، وام تعمیرات مسکن، تسهیلات مطب و دفتر کار و وام قرض ازدواج. شرایط دریافت هر کدام از این وام ها در ادامه شرح داده می شود.

  • ابزارهای ملکی چگونه در بورس

    ابزارهای ملکی چگونه در بورس

    حسن بان، کارشناس بازار سرمایه گفت: در سایر کشورها بازار املاک و مستغلات در بورس تقریبا ۳ برابر بازار سهام آنهاست در ایران هم باید ۳ برابر ارزش بورس و فرابورس در بازار سرمایه ابزارهای ملکی وجود داشته باشد، اما این‌طور نیست. در سایر کشورها بازار املاک و مستغلات در بورس تقریبا ۳ برابر بازار سهام آنهاست در ایران هم باید ۳ برابر ارزش بورس و فرابورس در بازار سرمایه ابزارهای ملکی وجود داشته باشد، اما این‌طور نیست.