بازار املاک / تزریق وام مسکن؛ سوخت تازه برای تورم

تزریق وام مسکن؛ سوخت تازه برای تورم

تزریق وام مسکن؛ سوخت تازه برای تورم

افزایش سقف وام مسکن به ۷۸۰ میلیون تومان که اخیر در دستور کار بانک مسکن قرار گرفته در نگاه اول یک سازوکار حمایتی برای خرید مسکن ارزیابی می‌شود.

نبود تعادل بازار

اما واقعیت اینکه این تصمیم، بدون مهار قیمت‌ها و افزایش عرضه مسکن، نتیجه‌ای معکوس دارد. تجربه‌های پیشین در اقتصاد ایران نشان داده که در نبود تعادل بازار، رشد مبلغ وام نه تنها کمکی به خانه‌دار شدن نمی‌کند، بلکه با تحریک قیمت‌ها، قدرت خرید متقاضیان را کاهش می‌دهد.

دوشنبه ۱۵ اردیبهشت‌ماه، بانک مسکن سقف وام خرید، ساخت و جعاله تعمیر مسکن را مجددا افزایش داده است. رقم وام جدید ۷۸۰ میلیون تومان است. پیش از این سقف تسهیلات انفرادی خرید و ساخت و تسهیلات جعاله تعمیرات مسکن ۵۶۰ میلیون تومان بود.

۵ روز پیش بانک مسکن، به عنوان عرضه‌کننده اوراق حق تقدم مسکن برای دریافت وام خرید، ‌ساخت و جعاله تعمیر مسکن، در نامه‌ای به فرابورس ایران سقف خرید اوراق تسه بانک مسکن را اعلام کرد. اما تأثیر این سیاست بر بازار مسکن همواره مورد بحث بوده است.

کارشناسان این حوزه معتقدند؛ افزایش سقف وام مسکن باعث می‌شود افرادی که قبلا توان مالی خرید مسکن را نداشتند، به جمع متقاضیان واقعی بپیوندند و این افزایش تقاضا در شرایطی که عرضه مسکن محدود است، می‌تواند منجر به افزایش قیمت‌ها شود.

کارشناسان این حوزه معتقدندافزایش سقف وام مسکن باعث می‌شود افرادی که قبلا توان مالی خرید مسکن را نداشتند، به جمع متقاضیان واقعی بپیوندند و این افزایش تقاضا در شرایطی که عرضه مسکن محدود است، می‌تواند منجر به افزایش قیمت‌ها شود.

با وجود افزایش مبلغ اسمی وام، قدرت خرید واقعی به دلیل تورم بالا و رشد سریع قیمت مسکن کاهش یافته است. به عنوان مثال؛ در حالی که وام مسکن در تهران به ۷۸۰میلیون تومان افزایش یافته است،

 این مبلغ تنها حدود ۴-۵ متر مربع از یک واحد مسکونی در تهران را پوشش می‌دهد و این موضوع نشان می‌دهد که افزایش وام نتوانسته است با رشد قیمت‌ها همگام شود.

همچنین اعلام افزایش وام مسکن اغلب باعث ایجاد انتظارات تورمی در بازار می‌شود. فروشندگان با این تصور که قدرت خرید متقاضیان افزایش یافته است، قیمت‌های خود را بالا می‌برند که این پدیده در سال‌های اخیر بارها مشاهده شده است.

افزایش انگیزه برای ساخت و ساز
از طرف دیگر، افزایش وام مسکن ممکن است انگیزه سازندگان را برای تولید بیشتر کند، اما در عمل به دلیل مشکلاتی مانند افزایش هزینه‌های ساخت (ناشی از تورم مصالح ساختمانی و نهاده‌های وارداتی) این تأثیر محدود است و آمارها نشان می‌دهد صدور پروانه‌های ساختمانی در سال‌های اخیر روند نزولی داشته است.

برخی کارشناسان و مسوولان بر این باورند که افزایش وام مسکن ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است، چرا که با رشد قیمت‌ها، قدرت خرید وام به‌شدت کاهش یافته است. آنها می‌گویند که در بسیاری از کشورها، وام مسکن تا ۷۰‌درصد قیمت ملک را پوشش می‌دهد در حالی که در ایران این نسبت به زیر ۱۰درصد رسیده است.

اما گروه دیگری از کارشناسان معتقدند افزایش وام بدون توجه به عرضه مسکن و کنترل تورم، تنها به افزایش بیشتر قیمت‌ها منجر می‌شود. تجربه سال‌های گذشته نشان داده که مدت کوتاهی پس از افزایش وام، قیمت مسکن رشد کرده و قدرت خرید وام مجددا کاهش یافته است .

عدم تعادل پایدار بین عرضه و تقاضا
بازار مسکن ایران با مشکل ساختاری عدم تعادل بین عرضه و تقاضا مواجه است. افزایش جمعیت، رشد شهرنشینی و محدودیت‌های ساخت و ساز باعث شده است تقاضا همواره از عرضه پیشی بگیرد که در چنین شرایطی، افزایش وام تنها به افزایش قیمت‌ها دامن می‌زند.

عواملی مانند نرخ تورم عمومی، نوسانات نرخ ارز و سیاست‌های پولی تأثیرمستقیمی بر قیمت مسکن دارند. در سال‌های اخیر، افزایش قیمت مصالح ساختمانی به دلیل نوسانات ارزی یکی از عوامل اصلی رشد قیمت مسکن بوده است.

چالش مسکن یک مثلث سه ضلعی است
مجید گودرزی، کارشناس بازارمسکن در واکنش به تاثیر افزایش وام مسکن بر قیمت ملک معتقد است؛ مشکل مسکن یکی از اصلی‌ترین و مهم‌ترین چالش‌های کشور است که یک مثلث سه‌ضلعی محسوب می‌شود که یک ضلع آن مربوط به کمبود عمدی عرضه زمین است که متاسفانه از سوی دولت هدایت می‌شود.

او در ادامه به «اعتماد» گفت: موضوع دیگر به قانونگذاری برمی‌گردد که متاسفانه کمترین قانونگذاری‌ها در این حوزه انجام شده است و شاید بتوانیم بگوییم که قانونگذاری در حوزه مسکن با یک ترک فعل بیش از یک قرنی مواجه است.

گودرزی تصریح کرد: ولی موضوع مهم‌تر و ضلع سوم به نظام بانکی برمی‌گردد چرا که متاسفانه بانک‌های ما بخش بزرگی از سرمایه‌های مردم را در بخش مسکن برای احتکار آن هزینه کرده‌اند و گفته می‌شود این میزان به بیش از ۱۱۴ هزار میلیارد تومان رسیده است.

شکست طرح نهضت ملی مسکن
او ادامه داد: از سوی دیگرعدم پرداخت تسهیلات تکلیفی است، به خصوص در دولت سیزدهم که در قالب طرح جهش تولید ملی نیز مطرح شد اما در مجموع پرداختی ۱۸ بانک صفر شد و مجموع پرداختی‌ها از ۲۰‌درصدی که مصوب شده بود در سقف ۲ درصد باقی ماند و باعث شکست طرح نهضت ملی مسکن شد.

گودرزی گفت: از سوی دیگر یک چالش دیگری که بانک‌ها ایجاد کرده‌اند تسهیلاتی است که در دنیا نمونه ندارد و متاسفانه بانک‌های ما تسهیلاتی که می‌پردازند در هیچ جای دنیا مرسوم نیست و ما حتی در سرزمین‌های اشغالی فلسطین هم ندیدیم که صهیونیست‌ها وام‌هایی را به فلسطینی‌ها پرداخت کنند که با سود ۲۲ یا ۲۳ درصد باشد یا اینکه یک چهارم وام را پرداخت نکنند.

به روزرسانی‌ها عموما از طریق وام‌های بانکی انجام می‌شود
او تصریح کرد: متاسفانه هر چند بانک‌ها تسهیلاتی را تصویب می‌کنند، اما در نهایت پرداخت نمی‌کنند ولی اثراتش را بر روی بخش مسکن می‌گذارد و مستاجر ایرانی باید برای کاهش ارزش پول ملی اقدام به روزرسانی کند و این به روزرسانی عموما از طریق وام‌های بانکی انجام می‌شود که این وام‌ها متاسفانه سود بسیار بالایی دارند و به اجاره‌های کمرشکن اضافه می‌شوند.

گودرزی گفت: متاسفانه همه این عوامل باعث بحران مسکن در کشور شده است و ما نیازمند این هستیم که بخش مسکن واقعا ساماندهی و باز‌طراحی و مهندسی شود به دلیل اینکه متاسفانه هم عرف در این بازارغلط است و هم ما به‌شدت با فقر قانونی در این بازار مواجه هستیم و شاید اغراق نباشد اگر بگوییم مشاوران املاک از نمایندگان مجلس ما بیشتر در حوزه مسکن قانونگذاری کرده‌اند و این موضوع باعث بحران‌آفرینی شده است.

نیازمند بررسی میدانی در این بخش هستیم
عباس اکبرپور، کارشناس بازار مسکن نیز بر این باور است که هر چند افزایش وام مسکن مثبت است اما مشکل این است که میزانی را که به اصطلاح وام می‌دهند با نسبت‌های جهانی بسیار متفاوت است.

او ادامه داد: درعرف جهانی مانند؛ کشورهای امریکا و کانادا و امثالهم شرایط پرداخت وام به این شکل نیست هر چند بسیاری از فرآیندها درمعاملات ملکی از این کشورها اقتباس شده است اما این فرآیند در این ایران بسیار فرق دارد این در حالی است که معمولا در سایر کشورها تا ۹۵ درصد ارزش ملک را بانک‌ها وام می‌دهند و خریدار تنها ۵ درصد از قیمت ملک را پرداخت می‌کند منتهی باید میزان درآمد خریدار به گونه‌ای باشد که توان پرداخت اقساط را داشته باشد.

اکبرپور افزود: دوم اینکه نرخ بهره بالاست و قاعدتا بابت اهدای این وام‌ها به ۲۵ تا ۳۰ درصد نیز می‌رسد و این اصلا با عرف جهانی همخوانی ندارد.

او گفت: تا زمانی که این موضوع به صورت عمقی بررسی نشود و تحقیق میدانی در این زمینه صورت نگیرد متاسفانه نتیجه مطلوبی نخواهد داشت.

الزام بر بازسازی بافت‌های فرسوده
این کارشناس حوزه مسکن با اشاره به تلاش دولت برای حل معضل مسکن در کشور گفت: تجربه نشان داده که ساخت مسکن مهر یا مسکن اجتماعی و امثالهم برای قشرهای کوچکی است که عموما می‌خواهند از روستاها به حاشیه شهرها مهاجرت کنند و متاسفانه به جای اینکه مشکل خانه‌دار شدن حل شود این مساله پیچیده ترهم شده است.

این کارشناس حوزه مسکن با اشاره به بازسازی بافت‌های فرسوده گفت: با اعطای وام‌های بدون بهره مردم می‌توانند این مناطق را بازسازی کنند و بنده امیدوارم که این مذاکرات در حال انجام به سرانجام برسد و تحریم‌ها برداشته شود و ایران نیز به سیستم بین‌المللی دنیا بپیوندد.

او گفت: متاسفانه بانک‌ها به امری که نباید می‌پردازند و برخلاف اساسنامه‌شان به سرمایه‌گذاری در ساخت و ساز اشتغال دارند که این خود یکی از عوامل بزرگ در بنگاه‌داری آنهاست این در حالی است که این سپرده‌ها و اعتبارات را باید به افرادی که در بافت‌های فرسوده هستند بدهند تا این مناطق هم بازسازی شود.

  • سیمان متهم اصلی گرانی مسکن نیست

    سیمان متهم اصلی گرانی مسکن نیست

    دبیر انجمن سیمان اعلام کرد هزینه سیمان در بدبینانه‌ترین برآوردها کمتر از یک درصد قیمت هر متر مربع مسکن است و نقش تعیین‌کننده‌ای در افزایش قیمت خانه ندارد.

  • بازار مسکن با تفاهم ایران و آمریکا

    بازار مسکن با تفاهم ایران و آمریکا

    در شرایطی که مصالح ساختمانی حدود یک‌سوم هزینه تمام شده را به خود اختصاص می‌دهد، رشد ۱۳۰ درصدی قیمت مصالح به معنای تأثیر ۳۰ تا ۴۰ درصدی بر افزایش قیمت نهایی است

  • سقف قانونی رشد اجاره بها تعیین شد

    سقف قانونی رشد اجاره بها تعیین شد

    در بیستمین جلسه شورای عالی مسکن، اختیار تعیین سقف افزایش اجاره‌بها به استانداران تفویض شد.

  • مسکن جای طلا را در بازار گرفت

    مسکن جای طلا را در بازار گرفت

    افزایش تمایل به خرید مسکن برای حفظ ارزش سرمایه، قیمت‌ها را در تهران و مناطق پرتقاضا در مسیر صعودی قرار داده است

  • مسکن اجاره ای 5ساله

    مسکن اجاره ای 5ساله

    برنامه جدید حمایتی دولت از مستأجران با عنوان «طرح آشیان» از امروز وارد فاز اجرایی می‌شود؛

  • قیمت مسکن کاهشی می شود؟

    قیمت مسکن کاهشی می شود؟

    بررسی روندهای گذشته بازار مسکن و ارزیابی کارشناسان نشان می‌دهد در صورت بروز تحولات سیاسی مثبت، احتمال کاهش قیمت در بازار مسکن دور از انتظار نیست؛

  • شرایط ثبت‌نام مسکن استیجاری برای زوج‌های جوان اعلام شد

    شرایط ثبت‌نام مسکن استیجاری برای...

    طرح مسکن استیجاری ویژه زوج‌های جوان به‌زودی وارد مرحله ثبت‌نام می‌شود. بر اساس مصوبه شورای عالی مسکن، زوج‌های واجد شرایط می‌توانند با اجاره‌بهایی کمتر از نرخ بازار و با امکان سکونت تا پنج سال، از این واحدها استفاده کنند.

  • وام 450 میلیونی مسکن برای فرزند سوم

    وام 450 میلیونی مسکن برای فرزند سوم

    بانک مرکزی دستورالعمل اجرایی تسهیلات قرض‌الحسنه ودیعه یا خرید یا ساخت مسکن فرزند سوم و بیشتر را به پنج بانک عامل مسکن، تجارت، صادرات ایران، ملت و پست بانک ابلاغ کرد.

  • تورم مسکن در اردیبهشت ۱۴۰۵ چند درصد شد؟

    تورم مسکن در اردیبهشت ۱۴۰۵ چند درصد شد؟

    براساس گزارش بانک مرکزی، تورم ماهانه بخش مسکن در اردیبهشت ۱۴۰۵ به ۳.۶ درصد رسیده است؛ رقمی که در مقایسه با رشد شاخص کل قیمت کالاها و خدمات، از آرامش نسبی بازار مسکن حکایت دارد.

  • خرید و فروش آنلاین مسکن به‌صورت رسمی آغاز شد

    خرید و فروش آنلاین مسکن به‌صورت رسمی...

    با اجرایی شدن قانون «الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول»، تحولی نوین در بازار مسکن ایران رقم خورده است. سکو‌های اینترنتی فعال در حوزه املاک، پس از دریافت مجوز از سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، قادر خواهند بود فرآیند تنظیم و ثبت قرارداد‌های خرید و فروش مسکن را به‌صورت آنلاین ارائه دهند.

  • افزایش سقف وام مسکن ۱۴۰۵

    افزایش سقف وام مسکن ۱۴۰۵

    افزایش سقف وام مسکن 1405 به یکی از مهم‌ترین موضوعات بازار مسکن و نظام بانکی کشور تبدیل شده است.

  • طرح جدید دولت برای بازار اجاره مسکن فاش شد

    طرح جدید دولت برای بازار اجاره مسکن فاش...

    تجربه پروژه‌های حمایتی گذشته نشان می‌دهد موفقیت طرح مسکن استیجاری، بیش از هر چیز به تامین منابع مالی، سرعت اجرا و هماهنگی دستگاه‌های مختلف وابسته خواهد بود و صرفا به خاطر جدید وزارت راه و شهرسازی و دولت، نمی‌توان به موفقیت طرح خوشبین بود.

  • سقف افزایش اجاره‌بها تغییر می‌کند؟

    سقف افزایش اجاره‌بها تغییر می‌کند؟

    وزارت راه و شهرسازی سه گزینه و عدد جدید برای اجاره بهای تهران به شورای مسکن پیشنهاد کرده است و بزودی سقف اجاره بهای پایتخت تعیین می شود.

  • جزییات جدید از طرح خرید متری مسکن در تهران اعلام شد

    جزییات جدید از طرح خرید متری مسکن در...

    با افزایش قیمت مسکن و دشوارتر شدن خانه‌دار شدن برای اقشار متوسط و کم‌درآمد، طی سال‌های اخیر ایده‌های مختلفی برای تسهیل سرمایه‌گذاری مردم در بازار مسکن مطرح شده است؛

  • شرایط فوق‌العاده حساس در بازار مسکن

    شرایط فوق‌العاده حساس در بازار مسکن

    بازار مسکن اکنون در یک وضعیت فوق‌العاده حساس قرار دارد. حجم مراجعات، استعلام‌ها و بازدیدها در دفاتر املاک در حال افزایش است و این یعنی برخلاف تصور برخی، بازار وارد یک فاز جدید شده است؛

  • قیمت مسکن ۵۰ درصد تغییر کرد

    قیمت مسکن ۵۰ درصد تغییر کرد

    در بخش اجاره با نزدیک شدن به فصل نقل‌وانتقال، طبیعی است که افزایش قیمت رخ دهد. اما اگر ثبات اقتصادی ادامه پیدا کند، احتمال دارد رشد اجاره‌بها نسبت به سال گذشته با همدلی موجرین متعارف‌تر و کنترل‌شده‌تر باشد.

  • قیمت مسکن سقوط می‌کند؟

    قیمت مسکن سقوط می‌کند؟

    می‌توان سه سناریوی اصلی برای آینده بازار مسکن متصور شد. سناریوی نخست مربوط به حالتی است که افزایش قیمت‌ها به‌صورت اسمی، اما محدود رخ می‌دهد

  • جزئیات مبلغ ودیعه مسکن و اجاره‌بها

    جزئیات مبلغ ودیعه مسکن و اجاره‌بها

    در جریان جنگ تحمیلی حدود ۴۰ هزار خانه آسیب دید؛ عضو شورای شهر می‌گوید که به آسیب‌دیدگان ودیعه مسکن و اجاره‌بها پرداخت می‌کنیم.

  • پیش بینی بازار مسکن در پساجنگ

    پیش بینی بازار مسکن در پساجنگ

    اتفاقات همین چندهفته گذشته، شرایط بازار را مجدداً دگرگون کرده است.

  • ۲.۵ میلیارد تومان برای هر واحد مسکن ملی

    ۲.۵ میلیارد تومان برای هر واحد مسکن ملی

    مدیرکل راه و شهرسازی استان تهران گفت: قیمت تمام‌شده واحدهای نهضت ملی مسکن را حدود ۲.۵ میلیارد تومان است.

  • برنامه دولت برای خانه‌های آسیب‌دیده در جنگ

    برنامه دولت برای خانه‌های آسیب‌دیده در...

    بنیاد مسکن موظف شد به سرعت برای ساکنان واحدهای آسیب‌دیده که قابل سکونت نیستند واحد اجاره‌ای فراهم کند